وریز وجوهات
السَّلامُ عَلَيْكَ يَا أَبَا جَعْفَرٍ مُحَمَّدَ بْنَ عَلِيٍّ الْبَرَّ التَّقِيَّ الْإِمَامَ الْوَفِيَّ أیُّهَا الجَواد یابنَ رَسُولِ اللّهِ.   مجلس عزاداری و سوگواری شهادت جانسوز حضرت محمد بن علی الجواد علیهما‌السلام با حضور علماء،...
يكشنبه: 28/مرد/1397 (الأحد: 7/ذو الحجة/1439)

معنى عدل

اميرالمؤمنين(علیه السلام)  در پاسخ اين پرسش كه كدام‌يك از عدل و جود افضل است، فرمود:

«اَلْعَدْلُ يَضَعُ الْاُمُورَ مَوٰاضِعَهَا»[1]

«عدل و دادگستری كارها را سر جاى خود می‌نشاند».

چنان‌كه در تاج‌العروس[2] و لسان‌العرب[3] آمده است، عدل ضدّجور است و آن چيزى است كه در نفوس، مستقيم شمرده شده و ميانه‌روى باشد و ترك افراط و تفريط و حكم به حقّ است و عادل آن كسى است كه هواى نفس، او را از حقّ منحرف نمی‌كند كه حكم به جور بدهد.

راغب اصفهانى می‌گويد: «عدل، تقسيم و تقسيط كردن به مساوات است»؛[4] بنابراين روايت شده است:

 

«بِالْعَدْلِ قامَتِ السَّمواتِ وَالْاَرْضُ»؛[5]

«آسمان‌ها و زمين، با عدل و تقسيم مساوى و برابر برپا است (كه اگر در اجزا و اعضا و اشياى آن كم و زيادى بود و هرچيز و هر ركنى از آن، از آنچه بايد داشته باشد، چيزى كم می‌داشت يا چيزى زيادتر بر آن بود، برپايى آسمان و زمين به‌هم می‌خورد)».

از اين عبارت معلوم می‌شود كه عدل و توزيع و تقسيم برابر و متساوى به اين نيست كه تمام اشيا از هرچه بايد داشته باشند، مانند هم داشته باشند؛ بلكه غرض اين است كه همه آنچه را و به هر مقدار كه بايد داشته باشند و آنچه را كه داشتن آن، در بقاى اين نظام مؤثر است و آسمان و زمين و منظومه‌ها و كهكشان‌ها و كوه و دريا و آب و انسان و حيوان و كليه جانداران و جماد و نبات و معادن به آن برقرار است، بايد داشته باشند.

 

[1]. نهج‌البلاغه، حکمت 437 (ج4، ص 102)؛ محدث قمى، سفينة‌البحار، ج6، ص173.

[2]. زبیدی، تاج‌العروس، ج15، ص471.

[3]. ابن منظور، لسان‌العرب، ج11، ص430.

[4]. راغب اصفهانى، مفردات، ص325.

[5]. کلينى، الکافى، ج5، ص266؛ ابن ابى‌جمهور احسائى، عوالى‌اللئالى، ج4، ص103.

موضوع: 
نويسنده: 
کليد واژه: