وریز وجوهات
شب قدر، شب نور، رحمت و شب نزول قرآن و مَطلع خیرات و سعادات، و هنگام نزول بركات و سرآغاز زندگی نوین بشر و مبدأ تحوّل و تاریخ كمال واقعی انسان‎هاست. * شب قدر، شب آزادی بشر شبی كه اگر نبود و نیامده بود، شب تیره بدبختی انسان به پایان نمی‎رسید و...
يكشنبه: 3/تير/1397 (الأحد: 10/شوال/1439)

معنى قسط

راغب اصفهانى در مفردات می‌گويد:

«الْقِسْطُ هُوَ النَّصِيبُ بِالْعَدْلِ»؛[1]

«قسط، نصيب و سهم‌گذاری با عدالت است».

در لسان‌العرب[2] و تاج‌العروس[3] آمده است: قسط، عدل و حصه

 

و نصيب است. و گفته شده است: اِقساط (به كسر همزه) فقط عدل در قسمت است.

در حديث آمده است:

«إِذا حَكَمُوا عَدَلُوا، وَإِذا قَسَّمُوا قَسَطُوا»؛[4]

«وقتى حكم برانند عدالت كنند، و زمانى‌كه قسمت كنند به عدالت قسمت نمايند و به عدل و انصاف نصیب و حصه بدهند».

ابوهلال عسكرى در الفروق‌اللغويه می‌گويد: فرق بين نصيب و قسط اين است كه نصيب بر آنچه كمتر و زيادتر از استحقاق باشد، اطلاق می‌شود؛ ولى قسط حصه‌اى است كه به عدل و استحقاق معين شده است و گفته می‌شود:

«قَسَطَ الْقَوْمُ الشَّيْءَ بَيْنَهُمْ، إِذا قَسَّمُوهُ عَلَى الْقِسْطِ»؛[5]
«مردم چيزى را در میان خود قسط کردند، یعنی: زمانی‌که آن را بين خود به قسط و مساوات تقسیم كردند».

و جايز است كه گفته شود: قسط اسم است از براى عدل در قسمت و گفته شده است: قسط آن نصيبى است كه شخص استحقاق آن را دارد و به آن نيازمند است.

 


[1]. راغب اصفهانى، مفردات، ص403.

[2]. ابن منظور، لسان‌العرب، ج7، ص377.

[3]. زبيدى، تاج‌العروس، ج10، ص378 - 379.

[4]. طبرانى، المعجم‌الاوسط، ج3، ص83؛ همو، المعجم‌الصغير، ج1، ص80. 

[5]. عسکرى، الفروق‌اللغويه، ص541.

موضوع: 
نويسنده: 
کليد واژه: