وریز وجوهات
بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله رب العالمين و الصلوة و السلام علي خير خلقه حبيب إله العالمين أبي‌القاسم محمّد و آله الطّاهرين سيّما بقية الله في الأرضين قال الله الحکيم: «لَمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَنْ تَقُومَ...
دوشنبه: 20/آذر/1396 (الاثنين: 22/ربيع الأول/1439)

دين

به معانى متعدد؛ مانند جزا، پاداش و طاعت گفته مى‌شود، چنان‌كه بر مجموع تعاليم اعتقادى و اخلاقى و عملى كه از سوى خدا به‌وسيله پيغمبر به مردم ابلاغ مى‌شود، «دين» مى‌گويند؛ بلكه گاه بر مطلق اين‌گونه تعاليم ـ اگرچه از جانب خدا نباشد ـ دين اطلاق مى‌شود.

در قرآن مجيد، دين در اين معانى آمده است:

به معناى پاداش و جزا؛

به معناى مالك روز جزا؛ در سوره فاتحةالكتاب مى‌فرمايد:

(مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ)؛[1]

«(خداوندى كه) مالك روز جزاست».

به معناى طاعت؛ در آيه پنجم سوره بيّنه مى‌فرمايد:

(وَمَا أُمِرُوا إِلاّ لِيَعْبُدُوا اللّٰهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ)؛[2]

«و به آنها دستورى داده نشده بود جز اينكه خدا را بپرستند درحالى‌كه دين خود را براى او خالص كنند و از شرك به توحيد بازگردند».

و همچنين آيه:

(وَمَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلّٰهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ)؛[3]

«دين و آيين چه كسى بهتر است از آن كس كه خود را تسليم خدا كند، و نيكوكار باشد».

كه بعضى از مفسرين فرموده‌اند: مقصود از دين، طاعت است.

و در معناى مجموع تعاليم اعتقادى و اخلاقى و عملى در مثل اين آيات آورده شده است:

(إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللّٰهِ الْاِسْلامُ)؛[4]

«دين در نزد خدا، اسلام (و تسليم‌بودن در برابر حق) است».

 (وَمَن يَبْتَغِ غَيْرَ الْاِسْلامِ دِيناً فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ)؛[5]

«و هركس جز اسلام (و تسليم در برابر فرمان حق) آيينى براى خود انتخاب كند، از او پذيرفته نخواهد شد».

بنا بر اينكه از «اسلام» در اين دو آيه، همان معناى علمى و اصطلاحى كه اسم است براى دينى كه بر حضرت خاتم‌الانبيا(ص)  نازل شده، قصد شده باشد، چنان‌كه ظاهر آيه هم همين است.

و مثل آيه:

(هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّه)؛[6]

«او كسى است كه رسولش را با هدايت و آيين حق فرستاد، تا آن را بر همه آيين‏ها غالب گرداند».

و در هر دو معناى اخير (يعنى آنچه از جانب خدا نازل شده و مطلق برنامه‌هاى اعتقادى و عملى اگرچه از جانب خدا نباشد) در اين آيه آمده است:

(لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ)؛[7]

«(حال كه چنين است) آيين شما براى خودتان، و آيين من براى خودم!».

كه خطاب رسول خدا(ص)  به كفار است.

و از آياتى كه در آن از «دين»، كل آنچه بر پيامبر نازل مى‌شود، قصد شده است، اين آيه از سوره شورى است:

(شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ ما وَصَّى بِهِ نُوحاً وَالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ وَما وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسى وَعِيسى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ)؛[8]

«آيينى را براى شما تشريع كرد كه به نوح توصيه كرده بود و آنچه را بر تو وحى فرستاديم و به ابراهيم و موسى و عيسى سفارش كرديم اين بود كه: دين را برپا داريد و در آن تفرقه ايجاد نكنيد!».

 

 

[1]. حمد، 3.

[2]. بيّنه، 5.

[3]. نساء، 125.

[4]. آل عمران، 19.

[5]. آل عمران، 85.

[6]. توبه، 33؛ صف، 9.

[7]. كافرون، 6.

[8]. شورى، 13.

موضوع: 
نويسنده: 
کليد واژه: