وریز وجوهات
سلسله جلسات «تفسیر آیات مهدوی» در ماه مبارک رمضان به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان، همانند سال گذشته، سلسله جلسات تفسیر موضوعی آیات مهدوی، توسّط استاد درس خارج حوزه علمیّه قم، حجة الإسلام و المسلمین آقای حاج محمّدحسن صافی گلپایگانی در ماه مبارک...
شنبه: 6 / 03 / 1396 ( )

 سازگاري تقیّه با انجام تکاليف

س. شيعه از على روايت مى‌کنند که او به يارانش گفت: چگونه رفتار مى‌کنيد وقتى در زمانه‌اى به‌سر بريد که حدود در آن اجرا نمى‌شود، مال مردم به ناحق خورده مى‌شود، با دوستان خدا دشمنى مى‌شود و با دشمنان خدا دوستى مى‌شود؟

 گفتند: اى اميرالمؤمنين، اگر آن زمان را دريافتيم چه کنيم؟ گفت: همانند ياران عيسى باشيد که با ارّه‌ها اره شدند و به دار آويخته شدند. مردن در عبادت خداوند بهتر از زندگى با گناه و نافرمانى است.

سؤال اين است که چگونه اين فرمان على با تقيّه شيعيان سازگار است؟

ج. اين نکته اصلي را بايد در نظر داشت که داوري در روايات - که بسا در نظر اول باهم همخواني نداشته باشند - فنّ بسيار مهمي است.

تشخيص مدلول روايات مستقلاً و در ارتباط با يکديگر، کار آساني نيست که يک نفر بتواند يک حديثي را که در یک کتاب ديده بر اساس آن سخن بگويد و ردّ، ايراد و اعتراض کند.

وقتي بخاري به اعتراف خودش، اخبار کتابش را از حدود ششصدهزار حديث استخراج کرده است،[1] گمان مي‌کنيد به چند هزار حديث که اشکال‌انگيز می‌باشد يا به عقلش يا با سياست حکّام معارض بوده و در فهم آن عاجز مانده است برخورد کرده است؟ مسلم، ترمذي، ابوداوود و ابن‌ماجه هم همين‌طور.

 

امّا اين حديث شريف مورد سؤال که مضمون آن بسيار بلند و بااهميت است، در بيان تکليف عمومي است و شخصي نيست.

 در موردي که دين مورد هجوم باشد و نفي آن مطرح شده باشد و تبديل هويّت اسلامي جامعه در بين باشد، آنجا مقابله و موضع‌گيري اسلامي واجب است.

همه بايد قيام کنند و همه مسئول دفاع از دين مي‌باشند، مثل اينکه دشمن براي گرفتن شهر و کشور اسلامي و تعرّض به نواميس حمله کرده باشد و چاره‌اي غير از دفع فداکارانه و بذل نفوس نباشد، که اینجا مورد تقيّه نيست.

تقيّه هم مثل ساير احکام شرعيه، شرايطي دارد. اين حديث معناي بسيار بلند و سازنده‌ای دارد.

 

 

[1]. خطيب بغدادي، تاريخ بغداد، ج2، ص9؛ ابن‌عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج52، ص72؛ مزي، تهذيب‌الکمال، ج24، ص442؛ ذهبی، سیر أعلام‌النبلاء، ج12، ص402؛ همو، تاريخ‌الاسلام، ج19، ص249.

موضوع: 
نويسنده: