وریز وجوهات
بسمه تعالی با آرزوی قبولی طاعات و عبادات روزه‌داران گرامی؛‌ نظر مرجع عالیقدر حضرت آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی مدظله العالی پیرامون میزان زکات فطره‌ و کفاره روزه بشرح ذیل است:   مؤمنان مبلغ معادل یک صاع  (3 کیلوگرم) گندم یا...
دوشنبه: 28/خرد/1397 (الاثنين: 4/شوال/1439)

فصل هشتم: روزه، عبادتی آسان

روزه، عبادتی آسان

﴿يُرِيدُاللّٰهُ بِكُمُ الْيُسْرَ﴾[1]

شريعت اسلام با فطرت بشر هماهنگ، و احكام آن، خواسته‎هاي واقعي فطرت و طبع سليم و ذوق مستقيم است. اسلام به خرد و نيروي انديشه بشر اهميّت فراوان داده و او را به تعقّل و كنجكاوي و تحقيق تشويق مي‎كند و كساني را كه از حكومت عقل و مراجعه به آن سر باز مي‎زنند، سرزنش و توبيخ مي‎نمايد.

تعاليم اسلام تحميلي بر روح پاك انسانيّت ندارد و وجدان بشر از اينكه روش خود را با آن تعاليم منطبق سازد، سنگيني و فشاري را احساس نمي‎كند.

يگانه صراط مستقيم و كوتاه‎ترين راه به‌سوي مقاصد عاليه، برنامه‎هاي اسلام است كه مصالح دين و دنيا، جسم و روح و فرد و اجتماع را باهم جمع نموده است.

آنچه در اين دين حنيف مورد نهي و حرمت واقع شده، چيزهايي است كه بر فطرت تحميل شده و با خواسته‎هاي آن هماهنگ نيست؛ و آنچه

 

مورد امر قرار گرفته و حكم به وجوب و استحباب آن شده، مطابق با فطرت است.

«خير و مصلحت» و «دفع ضرر و مفسده»، پايه احكام اسلام است و در هركجا، دو مصلحت باهم مزاحمت كنند، حفظ مصلحت مهمتر و در هرجا ناچار به ارتكاب يكي از دو مفسده باشد، پرهيز از عملي كه مفسده‎اش بيشتر است، لازم مي‎شود.

يكي از مشخّصات و علايم شريعت اسلام، «سهولت و آساني احكام» آن است؛ چنانچه در اموري كه تشريع اسلام بر پايه آن استوار است، «امكانات مكلّفين» و «عملي‌بودن تكاليف» مدّنظر قرار مي‎گيرد.

تعاليم سخت، برنامه‎هاي دشوار و پرزحمت و مخالفت با فطرت سبب مي‎شود كه فرد، بيشتر از اطاعت سر باز زند؛ و دين به‌واسطه آن فقط مكتب رياضت و وسيله كوبيدن و افناي غرايز باشد؛ و از فوايدي كه بايد براي دنيا و آخرت، نظام اجتماع، تهذيب اخلاق، تربيت و هدايت و ترقّي داشته باشد، خالي گردد.

بديهي است اگر قانون، برخلاف فطرت و بر اساس رعايت مصلحت و دفع مفاسد نباشد، قابل دوام نيست و عاقبت هم اگر با زور و قهر، بر بشر تحميل شود، با مقاومت و عكس‌العمل شديد مواجه شده و در مقابل فطرت محكوم مي‎گردد.

 

همان‌‌طور كه در عالم تكوين و طبيعت اگر بخواهيم موجودي را برخلاف طبع و مسير طبيعي قرار بدهيم، آن موجود مقاومت مي‎كند تا پيروز يا فاني شود، در عالم تشريع نيز بايد قوانين با خواسته‎هاي فطري و نيازهاي واقعي سازش داشته باشد وگرنه در ميدان تنازع بقا مغلوب و معدوم مي‎شود.

قوانيني كه با فطرت بشر موافق باشد، پذيرفته مي‎شود و از وجدان خود انسان، مأمور اجرا خواهد داشت و اگر برخي براي مقاصد شخصي و جهل با آن ستيزه كنند و نگذارند آن قوانين به اجرا درآيد، ديگران پشتيبان آن خواهند بود و مخالفت با آن را سرزنش مي‎نمايند.

ازاين‌جهت اسلام در موارد عُسر و حرج، اضطرار، ضرر و تقيّه، طبق شرايطي كه در فقه بيان شده، احكام و تكاليف خود را برداشته است و قرآن مجيد و نصوص و روايات، اين اصول را تثبيت و تقرير فرموده‎اند كه به نمونه‎هايي از آن اشاره مي‎گردد:

 

[1]. بقره، 185. «خدا براي شما آساني مي‎خواهد».

موضوع: 
نويسنده: