وریز وجوهات
  رؤيت هلال با چشم مسلح س. آيا رؤيت هلال با استفاده از ابزارهاي نجومي (دوربين، تلسكوپ و ...) اعتبار شرعي دارد؟ ج. كفايت رؤيت با چشم مسلّّح، مورد اشكال است.والله العالم   اثبات اول ماه س. اگر راديو و رسانه‌ها خبر دهند كه در شهري...
جمعه: 5 / 03 / 1396 ( )

11ـ صبر و شكيبايی امام‌حسين‌(علیه‌السلام)

اين صفت از اصول اخلاق حميده و ملكات پسنديده است و آيات شريفه و احاديث در فضيلت آن بسيار است، و در بيش از هفتاد موضع در قرآن مذكور است. ازجمله اين آيات است:

﴿إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِساب‏‌ٍ﴾؛[1]
﴿وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُوا أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾؛[2]
﴿وَاصْبِرُوا إِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصَّابِرِينَ﴾؛[3]
﴿وَجَعَلْنَا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا لَمَّا صَبَرُوا﴾؛[4]

 

﴿اِصْبِرُوا وَ صَابِرُوا﴾؛[5]
﴿وَاصْطَبِرْ لِعِبَادَتِهِ﴾؛[6]
﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلَوةِ إِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصَّابِرِينَ﴾.[7]

و از روايات، اين حديث معروف و معتبر كافي است:

«اَلصَّبْرُ مِنَ الْإِيمَانِ كَالرَّأْسِ مِنَ الْجَسَدِ لَا خَيْرَ فِي جَسَدٍ لَا رَأْسَ مَعَهُ، وَلَا فِي إِيمَانٍ لَا صَبْرَ مَعَهُ»؛[8]

از حضرت اميرالمؤمنين‌(علیه‌السلام)  نيز روايت است:

«إِطْرَحْ عَنْكَ وَارِدَاتِ الْهُمُومِ بِعَزَائِمِ الصَّبْرِ، وَحُسْنِ اليَقينِ».[9]

و از حضرت امام حسن مجتبي‌(علیه‌السلام)  در حديث است كه فرمود:

«آزمايش كرديم، و آزمايش‌كنندگان آزمايش كردند، نديديم چيزي را كه وجودش سودمندتر و عدمش زيان‌بارتر باشد از صبر. با صبر همه امور مداوا مي‎شود، و صبر به‌غير خود مداوا نمي‎شود».[10]

 

راجع به فضيلت صبر و تعريف و مراتب و درجات و اقسام آن، مراجعه به كتاب‌هاي حديث و اخلاق مانند بحارالأنوار، المحجّة‌البيضاء، جامع‌السّعادات و معراج‌السّعاده مفيد و سودمند است.

راغب در مفردات‌القرآن مي‎گويد:

اَلصَّبْرُ حَبْسُ النَّفْسِ عَلَی مَا يَقْتَضِيهِ العَقْلُ وَالشَّرْعُ أَوْ عَمَّا يَقْتَضِيَانِ حَبْسَهَا عَنْهُ؛[11]

صبر، واداركردن نفس است بر آنچه که عقل و شرع مي‌خواهد، يا حبس و بازداشتن نفس است از آنچه که عقل و شرع بازداشتن نفس را از آن لازم مي‎شمارند.

از آيات و روايات، علاوه بر آنكه بلندي مقام و رتبه صابران معلوم مي‎گردد، دانسته مي‎شود كه صبر، كليد بركات و مقدمه نيل به تمام مقامات معنوي و شرط توفيق در هر كار و كسب هر فضيلت است.

حسين‌(علیه‌السلام)  در مقام صبر امتحاني داد كه دوست و دشمن از آن در شگفتي شدند، بلكه فرشتگان آسمان (برحسب فقره زيارت ناحيه مقدسه: «وَلَقَدْ عَجَبَتْ مِنْ صَبْرِكَ مَلَائِكَةُ السَّمَاءِ»[12] نيز از آن صبر و شكيبايي در تعجّب ماندند، و ظهور اين فضيلت از آن حضرت به ‌نوعي شد كه سخن از صبر و خويشتن‌داري آن امام شهيد‌(علیه‌السلام)  از توضيح واضحات است مع‌ذلك از جهت فايده اخلاقي چند قسم از اقسام عالي صبر را بيان مي‎كنيم و سپس موقف عظيم و بي‎نظير آن حضرت را در هريك نشان مي‎دهيم:

 

[1]. زمر، 10. «به‌درستی‌که صبرکنندگان را به‌صورت کامل و بدون حساب پاداش خواهد داد».

[2]. نحل، 96. «به‌درستی‌که اجری که به صبرکنندگان می‌دهیم، بسیار بهتر از عملی است که انجام داده‌اند».

[3]. انفال، 46. «و صبور باشید که خداوند با صبرکنندگان است».

[4]. سجده، 24. «و برخی از آنها (بنی‌اسرائیل) را امام و پیشوایانی قرار دادیم که خلق را به امر ما هدایت کنند، به‌خاطر اینکه (در راه حق) صبر کردند».

[5]. آل‌عمران، 200. «صبور باشید و یکدیگر را به صبر سفارش کنید».

[6]. مريم، 65. «و در راه بندگی او صبر کن».

[7]. بقره، 153. «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از صبر و نماز یاری بجویید، به‌درستی‌که خداوند با صبرکنندگان است».

[8]. طبرسی، مشکاة‌الانوار، ص61؛ حلوانی، نزهة‌الناظر، ص51؛ ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج18، ص232؛ سید رضی، خصائص‌الائمه، ص94؛ فتال نیشابوری، روضةالواعظین، ص422. «جايگاه صبر از ايمان همانند سر از بدن است. جسدي که سر ندارد در آن خيري نيست و ايماني هم که همراه با صبر و شکيبايي نباشد فايده‌اي ندارد».

[9]. نهج‌البلاغه، نامه31 (ج3، ص55)؛ ابن‌شعبه حرانی، تحف‌العقول، ص83؛‌ ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج‌البلاغه، ج1، ص324. «غم و اندوه‌ها که بر تو روي آورده به‌وسيلة صبر و شکيبايي و يقين زيبا آنها را از خود دور کن».

[10]. ابن‌ابی‌الحدید، شرح نهج البلاغه، ج1، ص319.

[11]. راغب اصفهاني، مفردات، ص273.

[12]. و به‌راستي از صبر و استقامّت تو ملائكه آسمان به شگفت آمده‎اند.

نويسنده: