وریز وجوهات
بسمه تعالی ضمن ارزوی قبولی طاعات و عبادات کلیه‌ی مؤمنین خداجوی به اطلاع می‌رساند که رؤیت حلول ماه شوال در شامگاه پنجشنبه 24 خرداد بر حضرت ایت الله العظمی صافی گلپایگانی مد ظله العالی ثابت گردید و جمعه 25 خرداد 1397 عید سعید فطر و برابر با اول...
يكشنبه: 3/تير/1397 (الأحد: 10/شوال/1439)

ارتباط شیعه با معتزله

علّت تقسيم اصول دين به پنج اصل چيست؟ و آيا ارتباط شيعه با معتزله در آن نقشي داشته است يا نه؟

شيعه در مسائل اسلامي و مذهبي با همه فرقه‌ها گفتگو و مناظره داشته است كه در كتاب‌هاي احتجاج و كلام به آنها اشاره شده است، ولي در هيچ‌يك از مسائل اعتقادي تحت‌تأثير آنها قرار نگرفته است، همان‌گونه كه بارها اشاره كرده‌ايم تفكر شيعي يك تفكر اصيل اسلامي است، ولي سایر فرقه‌ها نوظهورند.

عقايد شيعه منحصر در اين پنج اصل نيست، بلكه شامل مسائل زياد ديگري هم مي‌شود، البتّه به يك بيان مي‌توان عقايد اسلامي و مذهبي را در توحيد و نبوّت و معاد يا در توحيد و نبوّت خلاصه كرد، زيرا سایر عقاید از امامت و معاد و غير آنها جزء اموري هستند كه پيغمبر (ص) به آن دعوت كرده و از آنها خبر داده است و برحسب اخبار ايمان به نبوّت، ايمان به تمام آنچه نبيّ از آن خبر داده است.

 

«اَلْإِيمَانُ بِالنُّبُوَّةِ إِيمَانٌ بِكُلِّ مَا أَنْبَأَ عَنْهُ النَّبِيُّ»؛

«اعتقاد به نبوّت برابر است با ايمان به آنچه كه پيامبر از آن خبر داده است».

بنابراين، اين پنج اصل: توحيد، عدل، نبوّت، امامت و معاد، ازجمله عقايدي است كه هر مسلماني بايد به آن معتقد باشد،‌ عقل و شرع هم آن را تأييد مي‌كند و خلاصه‌كردن عقايد در اين پنج اصل بدان جهت است كه شيعه مسئله عدل خدا و امامت را هم در رديف ساير اصول اعتقادي مهم مي‌داند ولي اهل‌سنّت ـ فرقه اشعري ـ به آن معتقد نيستند.

شيعه عقايد اسلامي را به‌طور مستقيم از قرآن مجيد و از روايات پيامبر و ائمّه علیهم‌السلام اخذ كرده است و در هيچ‌يك از آنها تحت‌تأثير معتزله نبوده است چرا كه مذهب اعتزال بعدها به وجود آمده است.

اگر مي‌بينيم در بعضي مسائل مذهب اعتزال با شيعه نظر يكسان دارد، صحيح آن است كه بگوييم:‌ آنها باواسطه يا بي‌واسطه اين مطالب را از امامان شيعه اخذ كرده‌اند و مَثل: «اَلْجَبْرُ وَالتَّشْبِيهُ اُمَوِيَّانِ وَالْعَدْلُ وَالتَّوْحِيدُ عَلَوِيَّانِ» كه معروف است، اين ادّعاي ما را تأييد مي‌كند.

با وجود اين بعضي از نويسندگان كه از مذهب شيعه و سوابق آن بي‌اطّلاع بوده‌اند و مذاهب معتزله و اشاعره را مورد بررسي و كاوش قرار داده‌اند، چون علماي شيعه ازجمله سيد مرتضي را در بعضي از عقايد با اشاعره مخالف ديده‌اند، گمان كرده‌اند كه آنها معتزلي هستند.

 

نويسنده: