محل و شأن نزول | پايگاه اطلاع رساني دفتر حضرت آيت الله العظمي صافي گلپايگاني
وریز وجوهات
امروز پنج شنبه ۱۱ مردادماه ۹۷ جمعی از مردم با مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی دامت برکاته دیدار کردند.   معظم له در این دیدار، با اشاره به مشکلات اقتصادی کشور فرمودند: آیا وقت آن نرسیده است که مسئولان، به وضعیت بد...
جمعه: 1397/05/26 - (الجمعة:5/ذو الحجة/1439)

نسخه مناسب چاپSend by email

محل و شأن نزول

سيوطي در الاتقان[1] و الدرّ المنثور[2] از ابي­عبيد از محمد بن کعب نقل کرده که سوره مائده در حجّة الوداع مابين مکه و مدينه نازل شد، و جايي ديگر در الاتقان[3] و الدرّ المنثور[4] از ترمذي، حاکم، احمد و ابي­عبيد در فضائل و نحاس در ناسخ و نسائي، ابن‌منذر، ابن‌مردويه و بيهقي در سنن از عايشه نقل کرده‌اند که آخرين سوره‌اي که نازل شده سوره مائده است و از احمد، ترمذي، حاکم، ابن‌مردويه و بيهقي از عبدالله بن عمر نقل کرده‌اند که آخرين سوره‌اي که نازل شده سوره مائده و فتح است.[5]

و در الدّر المنثور از ابي‌عبيد از ضمره و عطيه روايت کرده که هر دو گفتند که پيغمبر(ص) فرمود: «آخر قرآن از جهت نزول، مائده است» و از ابي‌ميسره نيز همين مضمون را نقل کرده است. مکان و زمان و شأن نزول آيه بنا به نقل کثيري از علمای «اسباب النزول» و مفسرين، اين آيه کريمه در غدير خم در روز هجدهم ذی‌الحجّه در شأن اميرالمؤمنين علي(ع) نازل شده است.

از جمله واحدي در اسباب النزول[6] به سند خويش از ابي‌سعيد

 

خدري روايت کرده است که گفت: اين آيه ﴿يَا أَيَّها الرَّسُولُ ...﴾ روز غدير خم در شأن علي بن ابي‌طالب(ص) نازل شد.

سيوطي در الدرّ المنثور[7] از ابن‌ابي‌حاتم، ابن‌مردويه و ابن‌عساکر از ابي‌سعيد آنچه را واحدي از او روايت کرده است و از ابن‌مردويـه از ابن‌مسعود نقل کرده است که گفت: ما در عهد رسول الله(ص)اين آيه را به اين نحو قرائت مي‌کرديم:

﴿يَا أيَّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ إنَّ عَليّاً مَوْلَى الْمُؤمِنِينَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ ...﴾[8]؛

و در الغدير از سي نفر از علما و بزرگان محدّثان اهل سنّت نقل کرده است که همه در کتاب‌هاي خود نزول آيه را در غدير خم در تبليغ ولايت علي(ع) روايت نموده‌اند.

 

[1]. سیوطی، الاتقان، ج 1، ص60.

[2]. سیوطی، الدرّ  المنثور، ج2، ص252.

[3]. سیوطی، الاتقان، ج1، ص84.

[4] . سیوطی، الدر المنثور، ج2، ص252.

[5]. مقصود از سوره فتح ﴿إِنّا فَتَحْنَا﴾ که سوره فتح کبری نامیده شده نیست، بلکه مقصود سوره ﴿إذَا جَاءَ نَصْرُ اللهِ وَالفَتْحُ﴾ است که به سوره فتح صغری موسوم است.

[6]. واحدی، اسباب النزول، ‌ص135.

[7]. سیوطی، الدرّ  المنثور، ج2، ص298.

[8]. ظاهراً مقصود ابن‌مسعود می‌تواند این باشد که در عصر رسول خدا(ص) شأن نزول آیه را نیز در هنگام قرائت یادآور می‌شدیم ولی بعدها که سیاست حکومت بر کتمان این امور و ترک نقل آنها قرار گرفت آن روش که یادآور ولایت علی(ع) و شأن نزول آیه بود متروک شد.

موضوع:

نويسنده:

چهارشنبه / 8 شهريور / 1396