وریز وجوهات
 صبح امروز جمعه ۲۶ شعبان المعظم ۱۴۳۹، مرجع عالیقدر آیت الله العظمی صافی گلپایگانی مدظله‌الوارف، طی تماس تلفنی با حجة الاسلام آقای سید آفتاب حیدر امام ‌جماعت مسجد جامع اهل البیت علیهم‌السلام کیپ تاون، حادثه تروریستی مسجد امام حسین علیه‌السلام...
دوشنبه: 31/ارد/1397 (الاثنين: 6/رمضان/1439)

مدت زمان غیبت و امتحانات سخت و دشوار

برحسب آنچه كه مشهور است در دوره غيبتِ حضرت مهدي (ع) كه بسيار طول خواهد كشيد امتحانات سخت پيش مي‌آيد به‌گونه‌اي كه شخص باايمان صبح مي‌كند ولي درحالي‌كه كافر شده است به شب وارد مي‌شود آيا اين‌گونه امتحان‌ها در زمان‌هاي نزديك به ظهور است يا در تمام طول مدّت غيبت چنين امتحان‌هايي جريان دارد؟

پاسخ:

برطبق اصول اسلامي، دنيا محلّ امتحان و آزمايش است و مردم در هر واقعه‌اي كه برايشان پيش مي‌آيد در حال امتحان هستند. در حال جواني، يا پيري، در توانگري، در نيازمندي، در تندرستي،‌ در بيماري، در قدرت، در رياست، چه در زمان حضور امام (ع) يا در دوره غيبت آن حضرت باشند فرق نمي‌كند، هميشه در حال امتحا‌ن‌اند.

قرآن كريم در اين باره مي‌فرمايد:

 

﴿أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لَا يُفْتَنُونَ﴾؛[1]

«آيا مردم گمان كردند همين كه بگويند ـ ايمان آورده‌ايم ـ به حال خود رها مي‌شوند و آزمايش نخواهند شد؟!».

چنان‌كه مي‌دانيم در زمان خود پيغمبر (ص) درعين‌حال كه همه برنامه‌ها و رويدادها امتحان بود، گاهي امتحان‌هاي شديدي پيش آمد كه جز عدّه‌اي اندك از عهده آن سالم بيرون نمي‌آمدند، مثلاً‌ در جنگ‌ها غير از افرادي چون علي بن ابي‌طالب (ع) و ابودجانه و.... در جهاد و دفاع از اسلام و پيغمبر نمي‌توانستند زياد مقاومت كنند؛ چون در آزمايش‌هاي سخت تعداد معدودي توان پايداري دارند چه بسا افرادي كه از ترس فرار مي‌كردند. نقل شده است كه در يكي از جنگ‌ها عثمان از صحنه جنگ گريخت و بعد از سه روز برگشت،[2] يا پس از رحلت پيغمبر (ص) آن امتحان سخت پيش آمد كه سه يا هفت نفر بيشتر نتوانستند از عهده آن سالم بيرون بيايند و در خطّي كه پيغمبر (ص) معيّن كرده بودند ثابت‌قدم بمانند[3] بعدها هم اين قبيل

 

امتحانات ادامه يافت و همچنان ادامه خواهد داشت تا به قول قرآن:

﴿لِيَميزَ اللّٰهُ الخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ﴾؛[4]

«(اينها همه) به‌خاطر آن است كه خداوند ـ مي‌خواهد ـ ‌ناپاك را از پاك جدا سازد».

اين امتحان‌ها حكمت و فوائد بسياري دارد كه ازجمله آنهاست آماده‌شدن طبع افراد جهان و جامعه براي آن ظهور باشكوه كه در آن مؤمنان ثابت‌قدم و پايدار از ساير افراد تمييز داده خواهد شد. حفظ ايمان در دوره غيبت حضرت صاحب‌الامر (ع) همراه با تحمّل سختي‌هاي بسيار شديد امكان‌پذير است و از اين مدرسه و مكتب امتحان البتّه ميليون‌ها نفر با افتخار و سربلندي بيرون مي‌آيند يعني ازطريق صبر و شكيبايي و استقامت بر مشكلات پيروز شده دين و ايمان و شرف خود را حفظ مي‌نمايند.

برحسب مضمون بعضي از روايات در اين دوره حفظ دين از نگاه‌داشتن آتش در كف دست دشوارتر خواهد شد و ظلم و ستم و فساد و فحشا‌ شيوع پيدا مي‌كند و ارزش‌ها، ضدّارزش و ضدّارزش‌ها، ارزش محسوب مي‌گردد، گناهان افتخار و هنر شمرده مي‌شود، دوستان شخص او را به گناه ترغيب و تشويق مي‌نمايند و از اينكه با اهل ظلم و گناه و فساد هماهنگي نكرده او را سرزنش مي‌كنند.

 

زن‌ها در كارهاي مخصوص به مردها وارد مي‌شوند. جنگ‌ها و بلاهاي طبيعي زيادي پيش مي‌آيد. در روايت جابر انصاري كه درباره تفسير آيه:

﴿أَطِيعُوا اللّٰهَ‏ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُم‏﴾؛[5]

«اي كساني كه ايمان آورده‌ايد! اطاعت كنيد خدا را، و اطاعت كنيد پيامبر خدا و اولو الامر ـ اوصياي پيامبر ـ را».

وارد شده است حضرت پيغمبر اكرم (ص) از خلفا و جانشينان خود از حضرت علي (ع) تا حضرت مهدي (ع) خبر مي‌دهد و همه را يك به يك اسم مي‌برد و فتح شرق و غرق جهان را به دست مبارك حضرت مهدي (ع) به مردم مژده مي‌دهد و درضمن مي‌فرمايد:

«ذَلِكَ الَّذِي يَغِيبُ عَنْ شِيعَتِهِ وَأَولِيَائِهِ غَيْبَةً لَا يَثْبُتُ فيهَا عَلَی الْقَوْلِ بِإِمَامَتِهِ إِلَّا مَنِ امْتَحَنَ اللهُ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ»؛[6]

«او كسي است كه از شيعيان و دوستانش پنهان مي‌شود آن‌گونه‌ كه بر ايمان به امامت او پايدار نمي‌ماند مگر كسي که خداوند قلب او را به ايمان‌داشتن امتحان نموده باشد».

 

و اميرالمؤمنين (ع) در نهج‌البلاغه نيز از اين شدايد و آزمايش‌ها خبر داده‌اند و ازجمله مي‌فرمايند:

«مَا أَطْوَلَ هَذَا الْعَنَاءُ ‌وَأَبْعَدَ هَذَا الرَّجَاءُ»؛[7]

«چه طولاني است اين رنج و محنت و چه دور است اين اميد و آرزو!».

و حتّي در حديثي ديگر وارد شده است كه:

«إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَيْبَةً ‌الْمُتَمَسِّكُ فِيهَا بِدينِهِ كَالْخَارِطِ لِلْقَتَادِ»؛[8]

«همانا براي صاحب اين امر غيبتي است، که کسی كه به دين او چنگ بزند، مانند كسي است كه با دست خود برگ‌های درخت خاردار قتاد را می‌کَنَد».

پس همان‌‌گونه كه از روايات استفاده مي‌شود تمام مدّت غيبت دوره امتحان و آزمايش است كه البتّه نوع آن آزمايش‌ها در زمان و مكان‌هاي مختلف متفاوت است، بايد مؤمن در اين دوره در التزام به احكام دين و تلاش براي اعتلای كلمه اسلام و عزّت مسلمين و دفع نفوذ و سلطه فرهنگي و سياسي بيگانگان ثبات قدم داشته باشد و با تمام اوضاع و احوال منفي و غيرمساعد در حال مبارزه و جهاد باشد و به پيروزي

 

اسلام و مسلمين و نصرت خدا اميدوار باشد و در مقابل قدرت كفار و ايادي آنها خود را نبازد و به اخلاق و رفتار غلط آنها گرايش پيدا نكند و درضمن يقين داشته باشد كه وعده‌هاي خدا و پيغمبر خدا حقّ است، و بالاخره اسلام پيروز و عالم‌گير خواهد شد و در نتيجه آن عدل و داد جهان را پر خواهد كرد.

 


[1]. عنكبوت، 2.
[2] . مفيد، الارشاد، ج1، ص84؛ ابن ابی‌الحديد، شرح نهج‌البلاغه، ج15، ص21؛ اربلی، کشف‌الغمه، ج1، ص193؛ مجلسی، بحار‌الانوار، ج20، ص84.
[3] . مفيد، الاختصاص، ص6، 10؛ طوسی، اختيار معرفة‌الرجال، ج1، ص38، 51؛ مجلسی، بحارالانوار، ج28، ص259؛ ج34، ص274.
[4]. انفال، 37.
[5]. نساء، 59.
[6]. صدوق، کمال‌الدین، ص253؛ خزاز قمی، کفایة‌الاثر، ص54؛ طبرسی، اعلام‌الوري، ج2، ص182؛ اربلی، کشف‌الغمه، ج3، ص315.
[7]. نهج‌البلاغه، خطبه 187 (ج2، ص126).
[8]. کلینی، الکافی، ج1، ص335؛ صدوق، کمال‌الدین، ص346؛ نعمانی، الغیبه، ص173؛ طوسی، الغیبه، ص455؛ مجلسی، بحارالانوار، ج52، ص111.
نويسنده: