وریز وجوهات
در کتاب شريف و گرانسنگ عيون اخبار الرضا عليه آلاف التحیة و الثناء، محدّث جليل و شیخ اعظم صدوق رضوان‌الله تعالي عليه از عبدالسّلام بن صالح هروي روايت مي‌کند که امام رضا علیه السلام فرمود: «رَحِمَ اللهُ عَبداً أحيی أمرَنا؛ فَقُلتُ لَه: وَ کَيفَ يُحيی...
دوشنبه: 1399/04/23
نسخه مناسب چاپSend by email
بانوی عظمت و پارسایی / گفتاری از آیت الله العظمی صافی گلپایگانی مدظله الوارف به مناسبت سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها
گفتاری از مرجع عالیقدر بمناسبت سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)

بسم الله الرحمن الرحیم. قال الله تعالي: «إِنَّمَا يُريدُ اللهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً»(1)
«وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يا مَرْيمُ إِنَّ اللهَ اصْطَفَاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ»(2)
و قَالَ رَسُولُ الله صلّي الله عليه وآله و سلّم: «يَكُونُ فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ كُلُّ مَا كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ حَذْوَ النَّعْلِ‏ بِالنَّعْلِ وَ الْقذَّةِ بِالْقذَّة حَتَّى لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ دَخَلَ جُحْرَ ضَبٍّ لَدَخَلْتُمُوه»(3)
مجالسی كه جهت آشنايي مردم با حقايق مكتب اهل بيت عليهم السلام، مخصوصاً حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها برگزار مي‌شود، بسيار ملكوتي است و زبان ما در توصيف اين مجالس، الكن و قاصر است.
در مقدّمه بحث، شهادت جانسوز حضرت زهرا سلام الله عليها را به پيشگاه اقدس حضرت مولانا بقية الله ارواح العالمين له الفداء، و خدمت همه شيعيان تسلیت عرض مي‌كنم، و اميدوارم كه همه ما از بركات اين توسّلات و تعظيم شعائر بهره‌مند باشيم.

* حضرت زهرا در کلام پیامبر   سلام اللّه علیهما

در فضائل حضرت زهرا عليها السلام و شعب وجودي آن حضرت هر چه بخواهيم بگوييم، اگر عمر دنيا را هم داشته باشيم، نمي‌توانيم آن را به پايان برسانيم.
وجود مبارك حضرت رسول اكرم صلوات الله عليه و آله پدر بزرگوار آن حضرت هم اراده داشتند كه ايشان را به همگان و آيندگان معرفي كنند، ولي اوضاع و احوال آن دوره، و عدم قابليت مردم اين را اجازه نمي‌داد تا حقايق وجودي حضرت زهرا سلام الله عليها معرّفي شود.
تا آنجايي هم كه رسول خدا صلي الله عليه و آله ايشان را معرفي كردند، نشان‌دهنده مقام والا و الهي ايشان است. همين روايت مشهور «إِنَّ فَاطِمَةَ بَضْعَةٌ مِنِّي‏ فَمَنْ آذَاهَا فَقَدْ آذَانِي»(4) كه به تعابير و الفاظ متعدد و در موارد مختلف از حضرت رسول صلي الله عليه و آله و سلم صادر شده و در كتب شيعه و اهل سنّت روايت شده است نشان از مقام بسيار بلند و والاي ايشان دارد.
بنده يك وقتي همه كتاب نهايه ابن اثير كه پنج جلد است را مطالعه ‌كردم، به روايات زيادي در ذكر اهل بيت عليهم السلام كه نويسنده به آن استشهاد كرده بود برخورد نمودم، و برخي از آنها را يادداشت كردم؛ مثل «فَاطِمة بَضْعَةٌ مِنِّي يُضْحِكُني مَا يُضْحِكُك»، يا «إنَّما فَاطِمَةُ حذيةٌ مِنَ النُّور»، و يا «إنَّما فَاطِمَةُ حلية مِنّي يُبْغِضُني مَا يُبْغِضُها». البته احاديث ديگري هم نقل شده است آن هم از كسي مانند پيامبر صلي الله عليه و آله كه «وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‏ إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحى‏» مي‌باشد.(5)
نگاه به روايات نقل‌شده در باب حضرت زهرا سلام الله عليها، نشان مي‌دهد كه حضرت رسول اكرم صلوات الله عليه و آله در مجالس مختلف و در طي مناسبت‌ها و فرصت‌هاي متعدد بر فضايل آن حضرت تأكيد داشتند، و همه نشانگر اين است كه حضرت رسول اكرم صلي الله عليه و آله عنايت تام داشتند تا دختر بزرگوار خودشان را به مردم معرفي كنند كه براي مردم الگو باشد، و مردم از علوم الهي آن حضرت استفاده كنند.

* مقام اصطفا

يا همين مرتبه اصطفاء كه خداوند متعال راجع به حضرت مريم مي‌فرمايد: «وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يا مَرْيمُ إِنَّ اللهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ»، مطلب بسيار مهمي است.
در قرآن در چند جا هست كه از اصطفاي بعض بندگان صالح سخن به ميان آمده است. كتاب كوچكي هم هست به نام الصَّفوَة كه اين آيات را بررسي نموده است، مثل آيه «ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَينَا مِنْ عِبَادِنَا»(6) «إِنَّ اللهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ»(7) كه نشان مي‌دهد، اصطفاء در امم قبل از امت پيامبر صلوات الله عليه وآله سابقه داشته است، و يا ملاحظه اين آيات، و دقت در روايتي كه وجود مبارك پيغمبر صلوات الله عليه و آله مي‌فرمايد: «يَكُونُ فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ كُلُّ مَا كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ حَذْوَ النَّعْلِ‏ بِالنَّعْلِ وَ الْقُذَّةِ بِالْقُذَّة حَتَّى لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ  دَخَلَ جُحْرَ ضَبٍّ لَدَخَلْتُمُوه» نشان مي‌دهد كه در امت پيامبر صلوات الله عليه و آله هم، مقام اصطفاء وجود دارد و كساني هستند كه به اين مقام رسيده‌اند.
يكي از آنها به معني حقيقي كلمه و به تأييد قرآن كريم، آنجا كه مي‌فرمايد: «إِنَّمَا يُريدُ اللهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً»، حضرت زهرا سلام الله عليها است.

* عظمت خطبه حضرت زهرا علیهاالسلام

شما همين خطبه بالبديهة آن حضرت در مسجد النبي صلي الله عليه و آله آن هم در آن مجلسي كه هيچ كس نمي‌توانست با آن خفقاني كه درست كرده بودند حرف بزند را ملاحظه كنيد.
هنگامي كه حضرت زهرا سلام الله عليها لب به سخن گشودند، مثل اين‌كه حضرت رسول صلي الله عليه و آله و سلّم با مردم تكلّم مي‌كنند؛ همه ساكت شدند و خيلي از مردم گريه مي‌كردند.
نكته مهم ديگر اين خطبه، كيفيت آمدن حضرت زهرا سلام الله عليها به مسجد است. وقتي كه خواستند تشريف بياورند، در كمال عظمت و در حالي كه عده‌اي از زنان بزرگوار اطراف ايشان را گرفته بودند آمدند، و در مسجد پرده كشيدند، آن‌طور كه ابن اثير در النهاية مي‌گويد: «إنَّها خَرَجَت فِي لُمة مِن نِسائِها تَتَوَطَّأ ذيلُها إلى أبي‌َبَكر فَعَاتَبَتهُ»؛ يعني آن حضرت ابوبكر را سرزنش كردند، و توبيخ حضرت زهرا سلام الله عليها عادي نيست، بلكه توبيخ كسي است كه اهل اصطفاست. حقيقتاً عالم اسلام مديون  همين خطبه حضرت فاطمه زهرا سلام الله عليها مي‌باشد، و اگر اين خطبه نبود، شايد همه گمراه مي‌شديم چون كه كسي نه مي‌توانست اميرالمؤمنين را بشناسد و نه ساير ائمه طاهرين عليهم السلام را، و نه حتّي وجود حضرت ولي‌عصر عجل الله تعالي فرجه الشريف را كه پيغمبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم به حضرت زهرا عليها السلام در برابر اوضاعي كه مي‌خواست پيش بيايد مخصوصاً مصيبت فقدان حضرت رسول صلي الله عليه و آله در مقام دلداري به حضرت زهرا سلام الله عليها، بشارت داده بودند كه: «أبشِرى يَا فَاطِمَةُ إنَّ المَهدِيَّ مِنْك»(8) من به تو بشارت مي‌دهم كه مهديّ از توست. اين معناي بسيار بالا و ارزشمندي است.

* وجه تسمیه حضرت زهرا علیهاالسلام

مطلب ديگري كه در فضيلت حضرت زهرا سلام الله عليها مي‌توان گفت، وجه تسميه آن حضرت به بتول است، كه برخي گفته‌اند «لِاِنْقِطاعِهَا عَنْ نِسَاءِ زَمَانِها فَضْلاّ و دِيناً وَ حَسَباً»(9) البته احتمال ديگري هم مي‌رود كه از همه بالاتر است: «وَ قِيل لِاِنْقِطاعِهَا عَنِ الدُّنْيا إلَى اللهِ»، يعني هويت حضرت زهرا سلام الله عليها اين بود كه از دنيا بريده و به خدا متصل شده بود. آري حضرت زهرا عليها السلام الگويي بزرگ براي دفاع از حق و ولايت است و روش و سيره آن حضرت بخصوص عبادت، زهد، تقوي، ترك دنيا و پارسايي ايشان و نيز روش همسرداري و تربيت فرزند ايشان براي همه اسوه و سرمشق است.

* وظیفه حوزه‌های علمیّه

در هر صورت اميدوارم كه دست توسل ما از ذيل عنايات اهل بيت عليهم السلام و معارف و مكتب آنها كه هر چه بخواهيم از خداشناسي و امام‌شناسي و ... در اين مكتب است كوتاه نگردد، و بتوانيم از ذخاير اين بيت اخلاق و معرفت و تربيت استفاده كنيم، مخصوصاً در اين زمان و شرائط كه دنيا آمادگي براي شنيدن اين مطالب و حقائق را دارد. البته اين مسئوليت بيشتر بر عهده علما، فضلا و طلاب حوزه‌هاي علميه است كه مكتب اهل بيت عليهم السلام، و ذخاير علمي اين مكتب يعني قرآن مجيد، نهج البلاغة، خطب و کلمات حضرت زهرا علیهاالسلام و صحيفه سجاديه، صحيفه ثانيه، صحيفه ثالثه، و صحيفه رابعه و ادعيه‌اي كه به ما رسيده است را به دنيا معرفي نمايند كه الحمدلله غني‌ترين اُمَم در علم و معرفت ما هستيم.

پی‌نوشت‌ها:
  . سوره احزاب، آيه33.
2 . آل عمران، آيه42.
3. بحار الانوار؛ج21،ب30.
4. امالي شیخ صدوق ره، مجلس22.
5. سوره نجم، آيات4-3.
6. سوره فاطر، آيه32.
7. سوره آل عمران، آيه33.
8. البرهان متقي هندي، ص94.
9. النهاية، إبن أثير؛ ج1.

سه شنبه / 17 دى / 1398