رسول الله صلى الله علیه و آله :شَعبانُ شَهری و رَمَضانُ شَهرُ اللّهِ فَمَن صامَ شَهری كُنتُ لَهُ شَفیعا یَومَ القِیامَةِ پیامبر صلى الله علیه و آله :شعبان ، ماه من و رمضان ماه خداوند است . هر كه ماه مرا روزه بدارد ، در روز قیامت شفیع او خواهم... بیشتر
پنجشنبه: 20/مرد/1401 (الخميس: 13/محرم/1444)

احكام ودیعه «امانت»

مسأله 2336. اگر انسان مال خود را به كسی بدهد و بگوید: نزد تو امانت باشد؛ و او هم قبول كند یا بدون این‌كه حرفی بزنند صاحب مال بفهماند كه مال را برای نگهداری به او می‎دهد و او هم به قصد نگهداری‌ بگیرد، باید به احكام ودیعه و امانت‌داری كه بعداً گفته می‎شود عمل نماید.

مسأله 2337. امانت‌دار و كسی كه مال را امانت می‎گذارد، باید هر دو بالغ و عاقل باشند. پس اگر انسان مالی را پیش بچه یا دیوانه امانت بگذارد، یا دیوانه و بچه مالی را پیش كسی امانت بگذارند، صحیح نیست.

مسأله 2338. اگر از بچه یا دیوانه چیزی را به طور امانت قبول كند، باید آن را به صاحبش بدهد، و اگر آن چیز مال خود بچه یا دیوانه است به ولیّ او برساند، و چنان‌چه پیش از آن كه به صاحبش یا به ولی طفل برساند تلف شود، باید عوض آن را بدهد مگر آن كه به قصد حفظ و رساندن به آنان گرفته باشد كه اگر در رساندن مال به آنان كوتاهی نكرده باشد ضامن نیست.

مسأله 2339. كسی كه نمی‎تواند امانت را نگهداری نماید، جایز نیست امانت را قبول كند مگر آن كه حال خود را به صاحب مال اظهار دارد.

مسأله 2340. اگر انسان به صاحب مال بفهماند كه برای نگهداری مال او حاضر نیست، چنان‌چه او مال را بگذارد و برود و آن مال تلف شود، كسی كه امانت را قبول نكرده ضامن نیست، ولی احتیاط مستحب آن است كه اگر ممكن باشد آن را نگهداری نماید.

مسأله 2341. كسی كه چیزی را امانت می‌گذارد، هر وقت بخواهد می‎تواند آن را پس بگیرد، و كسی هم كه امانت را قبول می‎كند، هر وقت بخواهد می‎تواند آن را به صاحبش برگرداند.

 

مسأله 2342. اگر انسان از نگهداری امانت منصرف شود و ودیعه را به هم بزند، باید هر چه زودتر مال را به صاحب آن یا وكیل یا ولیّ صاحبش برساند، یا به آنان خبر دهد كه به نگهداری حاضر نیست، و اگر بدون عذر، مال را به آنان نرساند و خبر هم ندهد، چنان‌چه مال تلف شود باید عوض آن را بدهد.

مسأله 2343. كسی كه امانت را قبول می‎كند، اگر برای آن، جای مناسبی ندارد، باید جای مناسب تهیه نماید و طوری آن را نگهداری كند كه مردم نگویند در امانت خیانت كرده و در نگهداری آن كوتاهی نموده است، و اگر در جایی كه مناسب نیست بگذارد و تلف شود، باید عوض آن را بدهد.

مسأله 2344. كسی كه امانت را قبول می‎كند، اگر در نگهداری آن كوتاهی نكند و تعدی یعنی زیاده‌روی هم ننماید و اتفاقاً آن مال تلف شود، ضامن نیست ولی اگر آن را در جایی بگذارد كه گمان می‎رود ظالمی بفهمد و آن را ببرد، چنان‌چه تلف شود باید عوض آن را به صاحبش بدهد.

مسأله 2345. اگر صاحب مال برای نگهداری مال خود جایی را معین كند و به كسی كه امانت را قبول كرده بگوید كه باید مال را در اینجا حفظ كنی و اگر احتمال هم بدهی كه از بین برود، نباید آن را به جای دیگری ببری، چنان‌چه امانت‌دار احتمال دهد كه در آنجا از بین برود و بداند چون آنجا در نظر صاحب مال برای حفظ بهتر بوده گفته است كه نباید از آنجا بیرون ببری، می‎تواند آن را به جای دیگری كه به نظر خودش برای حفظ بهتر باشد ببرد، و اگر به آنجا ببرد و تلف شود ضامن نیست، ولی اگر نداند به چه جهت گفته كه به جای دیگر نبرد، چنان‌‌چه به جای دیگری ببرد و تلف شود، واجب است كه عوض آن را بدهد.

مسأله 2346. اگر صاحب مال برای نگهداری مال خود جایی را معین كند ولی به كسی كه امانت را قبول كرده نگوید كه آن را به جای دیگری نبر، چنان‌چه امانت‎دار احتمال دهد كه در آنجا از بین برود، می‎تواند آن را به جای دیگری كه مال در آنجا محفوظ‎تر است ببرد، و چنان‌چه مال در آنجا تلف شود ضامن نیست.

مسأله 2347. اگر صاحب مال دیوانه شود، كسی كه امانت را قبول كرده باید فوراً

 

امانت را به ولیّ او برساند و یا به ولیّ او خبر دهد، و اگر بدون عذر شرعی مال را به ولیّ او ندهد و در خبر دادن هم كوتاهی كند و مال تلف شود، باید عوض آن را بدهد.

مسأله 2348. اگر صاحب مال بمیرد، امانت‌‌دار باید مال را به وارث او برساند، یا به وارث او خبر دهد، و چنان‌چه مال را به وارث او ندهد و در خبر دادن هم كوتاهی كند و مال تلف شود، ضامن است، ولی اگر برای آن كه می‎خواهد بفهمد كسی كه می‎گوید من وارث میتم، راست می‎گوید یا نه، یا میت وارث دیگری دارد یا نه، مال را ندهد، و در خبر دادن هم كوتاهی كند و مال تلف شود، ضامن نیست.

مسأله 2349. اگر صاحب مال بمیرد و چند وارث داشته باشد، كسی كه امانت را قبول كرده، باید مال را به همه ورثه بدهد، یا به كسی بدهد كه همه آنان تحویل‌گرفتن مال را به او واگذار كرده‎اند. پس اگر بدون اجازه دیگران تمام مال را به یكی از ورثه بدهد، ضامن سهم دیگران است.

مسأله 2350. اگر كسی كه امانت را قبول كرده بمیرد یا دیوانه شود، هر كس كه امانت در پیش او باشد باید هرچه زودتر آن را به صاحبش برساند.

مسأله 2351. اگر امانت‎دار نشانه‎های مرگ را در خود ببیند، چنان‌چه ممكن است، باید امانت را به صاحب آن یا وكیل او برساند، و اگر ممكن نیست باید آن را به حاكم شرع بدهد، و چنان‌چه به حاكم شرع دسترسی ندارد، در صورتی كه وارث او امین است و از امانت اطلاع دارد، لازم نیست وصیت كند، وگر نه باید وصیت كند و شاهد بگیرد و به وصیّ و شاهد، اسم صاحب مال و جنس و خصوصیات مال و محل آن را بگوید.

مسأله 2352. اگر امانت‎دار نشانه‎های مرگ را در خود ببیند و به وظیفه‎ای كه در مسأله پیش گفته شد عمل نكند، چنان‌چه آن امانت از بین برود، باید بنابر احتیاط لازم عوضش را بدهد، اگر چه در نگهداری آن كوتاهی نكرده باشد و مرض او خوب شود، یا بعد از مدتی پشیمان شود و وصیت كند.

 

نويسنده: 
کليد واژه: