وریز وجوهات
بسم الله الرحمن الرحیم اَسْئَلُكَ بِحَقِّ هذَا الْيَومِ الَّذِي جَعَلتَهُ لِلْمُسْلِمِينَ عِيداً(۱)   غرض از «عيد» نه آن است كه از باب جلال جامه ناز بپوشند به الطاف مزيد اي خوش آن عيد، كز آن شاه و گدا خوش باشند كه چنين «عيد سعيد» است...
چهارشنبه: 22/ارد/1400 (الأربعاء: 30/رمضان/1442)

فصل سوم: ماه رمضان، ماه نزول قرآن

ماه رمضان، ماه نزول قرآن

﴿شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي اُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ﴾[1]

بنا بر تفسير معتمد و مأخوذ از روايات و احاديث از آية شريفه: ﴿شَهْرُ رَمَضَانَ...‌﴾ نزول قرآن كريم در اين ماه مبارك، مستفاد است و احتمال اينكه مراد از جمله: ﴿اُنْزِلَ فِيهِ...‌﴾، «اُنْزِلَ فِي صَوْمِهِ، أَوْ فِي فَرْضِ صَوْمِهِ» باشد ـ يعني دربارة روزة ماه رمضان يا وجوب آن، [آيات] قرآن نازل شده است ـ خلاف ظاهر و مرجوح است و تفسير اوّل موافق با ظاهر است. ازاين‌رو، احتمال خلاف ظاهر، محتاج به حذف و تقدير است. علاوه ‌بر آنكه برحسب اين احتمال، نزول قرآن در فرض روزه ماه رمضان، امتياز خاصّ روزه نمي‎شود؛ زيرا واجبات ديگر مانند: نماز، حج، زكات، خمس، جهاد، امر به معروف و نهي از منكر و... نيز اين امتياز و شرافت را دارند كه قرآن، در فرض آنها نازل شده؛ علاوه‌ بر اينكه بنا بر اين احتمال، امتياز نزول قرآن در فرض روزه، مربوط به روزه يا فرض آن مي‎شود و مستقيماً و بالذّات به روزه يا فرض روزه ارتباط دارد و ثانياً و بالعَرَض و بالواسطه، به ماه رمضان مربوط مي‎شود و اين نيز، خلاف ظاهر است.

 

بنا بر اين آية شريفه، بيان كرامت و شرافت ماه رمضان، به واسطه نزول قرآن مجيد است و بلكه از اين آيه، اختيار اين ماه از ميان ماه‎هاي ديگر براي همين شرافت و فضيلت ـ ‎كه قرآن در آن نازل شده است‎ ـ استفاده مي‎شود و شايد يكي از حكمت‎هاي روزه در اين ماه، قيام به وظيفة شكر نعمت و به‌پاكردن سالگرد نزول قرآن و تجديد ارتباط با كتاب خدا و تعاليم و برنامه‎هاي قرآني است تا مسلمانان همه‌ساله به ‌مدّت يك ماه، سالگرد نزول كتاب مقدّس الهي را درضمن انجام يك عبادت بزرگ، به نام «روزه» گرامي بدارند و شكر خدا را به‌جاي آورده و به قرائت و تأمّل در معاني آيات الهي و استفاده از علوم و دانش‎هاي قرآن ـ ‎كه متضمّن سعادت دنيا و آخرت است‎ ـ مشغول باشند.

حكمت اينكه تلاوت قرآن در اين ماه فضيلت و ثواب بيشتري دارد نيز محتمل بر اين است كه چون اين ماه، ماه نزول قرآن است، هيچ زماني براي قرائت قرآن و الهام گرفتن از علوم و معارف آن، از اين ماه مناسب‎تر نيست.

همان‎گونه كه نبوّت محمّديه، نبوّت جاودان و پيامبري به‌سوي همگان است، قرآن مجيد نيز كتاب جاودان و پاينده اين نبوّت مي‎باشد كه براي جهانيان نور و دعوت پايدار به توحيد، حق و عدالت، صلح و

 

صفا، آزادي و مساوات، رحمت و هدايت، شفاي بيماري‎هاي اجتماعي، اخلاقي و فكري، در مرور تمام ازمنه و اعصار است.

پس، برترين شرافت‎هاي اين ماه، نزول قرآن و از برترين عبادات در آن، تلاوت و تفكّر و تأمّل در معاني و حقايق قرآن است.

اين مسئله را كه: «مراد از نزول قرآن چيست؟ و آيا مراد، نزول تمام قرآن يا مراد، آغاز نزول قرآن است؟» را، به‌دليل آنكه سخن به درازا مي‎كشد فعلاً مطرح نمي‎كنيم و ان‌شاءالله تعالي در مجالي ديگر، از آن بحث مي‎نماييم.

پس از اينكه دانسته شد نزول قرآن در ماه مبارك رمضان بوده، براي تعيين آنكه بدانيم اين واقعه بي‎نظير و عظيم در شب اتّفاق افتاده و يا در روز به ‌وقوع پيوسته است، به خود قرآن مراجعه مي‎كنيم.

برحسب اوّلين آيه سوره «قدر» و آيه سوّم سوره «دخان» نزول قرآن در «ليلة القدر» يا «ليلة المباركه» واقع شده است.

امّا اينكه اين شب، كدام‌يك از شب‎هاي ماه رمضان بوده است، برحسب اخبار و روايات از يكي از شب‎هاي «نوزدهم» و «بيست‌ويكم» و «بيست‌وسوّم» ـ كه همان «شب قدر» است ـ بيرون نيست. كه درضمن فصل ديگر، مختصري از فضايل آن شب را تذكّر مي‎دهيم. ان‌شاء‌الله تعالي.

نكاتي كه در اينجا به‌طور اشاره يادآور مي‎شويم، فضيلت قرآن و ديگر، معجزه‌بودن آن است:

 


[1]. بقره، 185.

موضوع: 
نويسنده: