وریز وجوهات
بسم الله الرحمن الرحيم «وَ مَا رَمَيتَ إذ رَمَيتَ وَ لکِنَّ اللهَ رَمي» سپاس بي حدّ و حصر، خداوند متعال را سزاست که با فضل خود، و عنايات خاصّه حضرت ولي عصر عجّل الله تعالي فرجه الشريف، سپاه اسلام را بر سپاه کفر و سپاه ضدّ بشريت، پيروز نمود؛ دشمن...
پنجشنبه: 2/آذر/1396 (الخميس: 4/ربيع الأول/1439)

نمونه‌ای از دعاها

اين دعاها و به‌خصوص، دعاهايي كه در قرآن مجيد است، همه نور، ايمان، سير الي الله و فراغت و خلاصي از علايق دنيّه دنيويه و حظوظ نفسِ بهيميه، ارتقاي به درجات ملكوتيه و خوض و غور در بحار رحمت و مغفرت و بركات حقيقيه است كه امام زين‌العابدين(علیه‌السلام) در يكي از مناجات‌هايش، به درگاه خداوند عرض مي‎كند: «يَا مَنْ حَازَ كُلَّ شَيْءٍ مَلَكُوتاً وَقَهَرَ كُلَّ شَيْءٍ جَبَرُوتاً، صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَوْلِجْ قَلْبِي فَرَحَ الْإقْبَالِ إِلَيْكَ وَأَلْحِقْنِي بِمَيْدَانِ الْمُطِيعِينَ لَكَ».[1]

اين دعا را كه مي‎خوانيم، مي‎فهميم كه اگر ما خود مي‎خواستيم از خدا چيزي بخواهيم، هرگز اين مطالب بزرگ را نمي‎يافتيم‌؛ حاجت خود را به اين مطالب و مراتبي كه در اين دعا است درك نمي‎كرديم و به همان طلبِ يك سلسله حوايج جسماني و دنيايي، بسنده مي‎كرديم.

 

آن حضرت در جريان همين حال حضور و نيايش، ديگر باره چنين در درگاه خدا، زبان به دعا مي‎گشايد:

«يَا مَنْ قَصَدَهُ الضَّالُّونَ فَأَصَابُوهُ مُرْشِداً وَأَمَّهُ الْخَائِفُونَ فَوَجَدُوهُ مَعْقِلاً، وَلَجَأَ إِلَيْهِ الْعَابِدُونَ فَوَجَدُوهُ مَوْئِلاً،  مَتَی رَاحَةُ مَنْ نَصَبَ لِغَيْرِكَ بَدَنَهُ وَ مَتَی فَرَحُ مَنْ قَصَدَ سِوَاكَ بِنِيَّتِهِ، وَ إِلَهِي قَدْ تَقَشَّعَ الظَّلَامِ وَلَمْ اَقْضِ مِنْ خِدْمَتِكَ وَطَراً وَلَا مِنْ حِيَاضِ مُنَاجَاتِكَ صَدَراً صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَافْعَلْ بِي اُولِي الْأَمْرَيْنِ بِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ».[2]

دعاهاي صحيفه مباركه علويه و صحيفه كامله سجاديه و صحيفه ثانيه و ثالثه و رابعه و ساير ادعيه ماثوره، از اهل‌بيت^ همه مشتمل بر مضامين جامع، معرفت‌آموز، بصيرت‌افزا و تربيت‌بخش است، روح را نشاط مي‎بخشد، قلب را جلا و صفا مي‎دهد، تيرگي‌ها

 

را مي‎زدايد و به شوق و اشتياق شخص، براي سير در عوالم معنا و حقيقي مي‎افزايد.

از دعاهاي جامع، طلب توفيق، عافيت، مقام يقين، تفويض، تسليم، توكل و رضا است.

در دعاهايي مثل دعاي مكارم‌الاخلاق، آنچه فطرت پاك و نياز واقعي دعاكننده است، از خدا خواسته مي‎شود و در همه آنها، انسان، هركس و هر شخصيت و صاحب هر مقام و فضليتي كه باشد، خود را ناچيز و سراپا فقر و احتياج مي‎بيند، در برابر خداوند غني بالذات و كامل بالذات، تا مي‎تواند عرض حقارت و ضعف و مسكنت مي‎نمايد. با اين حال خود را قوي و قدرتمند و پيروز و شكست‌ناپذير مي‎سازد و با سلاح دعا، خود را در مقابل خطرناك‎ترين تيرهاي حوادث مسلح مي‎كند.

اهل دعا را توفان‎هاي بلا بيچاره نمي‎نمايد و سختي‎ها و شدايد از پاي در نمي‎آورد‌؛ يأس و نااميدي بر آنها چيره نمي‎شود‌؛ رجا و اميد آنها به خدا و حول و قوه خداست‌؛ با مِثل اين دعا: «اَللَّهُمَّ إِنّي أَسْأَلُكَ إِيْمَاناً تُبَاشِرُ بِهِ قَلْبِي وَيَقِيناً صَادِقاً حَتَّی أَعْلَمَ أَنَّهُ لَنْ يُصِيبَنِي إِلَّا مَا كَتَبْتَ لِي وَرَضِّنِي مِنَ الْعَيْشِ بِمَا قَسَمْتَ لِي»،[3] مقاوم و توانا، با سرپنجه ايمان و

 

يقين، بر همه مشكلات فايق مي‎شوند و از مواضع ايماني خود عقب‌نشيني ندارند‌؛ ﴿حَسْبُنَا اللّٰهُ  وَ نِعْمَ الْوَكيلُ﴾[4] و ﴿أُفَوِّضُ أَمْري إِلَى اللّٰهِ‏﴾[5] و ﴿إِنَّا للّٰهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ﴾[6] و «لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللهِ»[7] همه نقاط ضعف آنها را به قدرت مبدل مي‎نمايد‌؛ يا مثل اين دعا، به لفظ كوتاه و مختصر و به مضمون جامع و پر از معنا و معرفت، كه برحسب روايات حضرت رسول اكرم| به دخترش، سيدة نساءالعالمين، تعليم داد: «يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ بِرَحْمَتِكَ اَسْتَغِيثُ فَلَا تَكِلْنِي إِلَی نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ، وَ أَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ»،[8]  دعاكننده، خود را در حفظ و حراست خدا و در حمايت عنايت او مي‎بيند و از هر كمي و كاستي و ضرر و زيان، بي‎بيم و هراس مي‎شود.

اصلاً دعا و خواندن خدا، خودش و حقيقتش، از حوايجي كه مي‎خواهم مهم‎تر و فيض‌بخش‎تر است. همه چيز و همه حوايج، كوچك و بزرگ، حقير و كبير را، بايد از خدا خواست كه آنچه در آن خواستن و خواندن است، عين اجابت و به مطلب رسيدن است.

 

خوشا به حالِ بخت ياراني كه همواره با دعا با او در ارتباط و راز و نيازاند و بدا به حال آنهايي‌كه از توفيق دعا و لذت دعا بي‎نصيب‌اند، حقيقت عبادت و پرستش خدا، دعا است.

قالَ اللهُ تَعَالَي: ﴿وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي  أَسْتَجِبْ لَكُمْ‌ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ﴾.[9]

در حديث است: «اَلدُّعَاءُ مُخُّ الْعِبَادَةِ»؛[10] دعا لب و مغز عبادت است.

و هم در روايات شريفه است كه از حضرت امام صادق× سؤال شد كه دو نفر با هم شروع به نماز كردند و با هم از نماز، فراغت يافتند. يكي از آنها دعايش در نماز بيشتر بود و ديگري قرائتش، فضيلت كدام بيشتر است؟ فرمود: هر دو با فضيلت است. سؤال‌كننده عرض كرد: مي‎دانم هر دو بافضيلتند، كدام افضل است؟ فرمود: آنكه دعايش بيشتر است، افضل است‌؛ «هِيَ وَاللهِ الْعِبَادَةُ هِيَ وَاللهِ أَفْضَلُ».[11]

از خداوند متعال، مسئلت مي‎نماييم كه دل‌هاي ما را به انوار شوق و علاقه به دعا منوّر فرمايد و حال اقبال به دعا به ما عطا فرموده، هماره

 

و در همه حالات، ما را از بركات دعا مستفيض فرمايد و به‌خصوص با توفيق دعا براي حضرت بقية‎الله، ولي عصر - ارواح العالمين له الفداء -  و طلب تعجيل در فرج و ظهور آن حضرت، ما را قدردان نعمت ولايت آن صاحبِ زمان و وليّ دوران، قرار دهد.

 2. ان‌شاءالله، اگر خداي سبحان در عالم قيامت به جنابعالي مقام شفاعت عنايت نمود، آيا بنده را شفاعت خواهيد كرد يا خير؟

و در خاتمه، ضمن تقاضاي پند و اندرز، از جناب‌عالي استدعا دارم كه جواب را با دستخطّ شريف و مُهر مبارك، مزيّن فرماييد.

 

[1]. قطب راوندی، الخرائج و الجرائح ، ج1، ص266‌؛ مجلسی، بحارالانوار، ج84، ص231. «اى آن‌كه ملكوتش همه‌جا را فرا گرفته و جلال و بزرگی‌اش بر هر چيز ، چيره است. بر محمد و آل محمد درود فرست و دلم را با نشاط توجه به‌سويت پر و مالامال کن و مرا به ميدان‌های فرمان‌برانت پيوند ده».

[2]. قطب راوندی، الخرائج و الجرائح، ج1، ص 266؛ مجلسی، بحارالانوار، ج46، ص40، 77. «اى آنكه راه‌گم‌کرده‌ها به‌سوي او روي آورند پس او را راهنما و ارشادکننده مي‌يابند و بيمناكان، و ترسيده‌ها آهنگ او کنند و او را پناهگاهى استوار يابند، و نيايش‌گران به‌سوي او پناه برند و او را تكيه‎گاه خويش مي‌بينند. خدای من چه وقت است راحتى کسی، که بدن خود را براي  غير تو به رنج و زحمت اندازد و چه زماني براي آن‌كه غیر تو را در نيت بگيرد، شادماني و خوشحالي دست مي‌دهد! خداى من! تاريكى [شب] پراکنده و باز شد من هنوز از خدمت تو سير نشده و به حاجت خودم نرسيده‌ام و از برکه‌های مناجات با تو سيراب نشده‌ام. بر محمد و خاندانش درود فرست و از ميان برآورده ساختن حاجتم و يا بى‎نصيب کردن من آنچه را که نزد تو برتر است برای من انجام ده‌؛ اى مهربان‌ترين مهربانان!».

[3]. صحيفه سجاديه، ص234‌؛ طوسی، مصباح‌المتهجد، ص565، 598؛ کفعمی، المصباح، ص294، 601. «بارخدايا! از تو ايمانى می‌خواهم که در جان و دلم فرو ريزی و يقينى راستين تا بدانم كه هيچ چيز جز آنچه تو برايم نوشته‎اى به من نمى‎رسد و مرا به آنچه از زندگى، مقدّرم نموده‎اى ، خشنود ساز».

[4]. آل‌عمران، 173‌. «خدا ما را بس و چه نيكو كارسازى است».

[5]. غافر، 44‌. «كارم را به خداوند واگذار مى‎كنم».

[6]. بقره، 156. «ما از خداييم و به خدا باز مى‎گرديم».

[7]. مجلسى، بحارالانوار، ج 71، ص 160.

[8]. نسائی، السنن‌الکبری، ج6، ص147‌؛ نيز ر.ک: حاکم نيشابوری، المستدرک، ج1، ص545؛ هيثمی، مجمع‌الزوائد، ج10، ص117؛ متقی‌هندی، كنزالعمّال، ج2، ص239، ح3918. «اى زنده پاينده! به رحمت تو پناه مي‌برم و از تو ياری می‌طلبم قدر يك چشم به هم زدني مرا به حال خود وامگذار و تمام كارهايم را اصلاح كن».

[9]. غافر، 60. «و پروردگارت گويد مرا به دعا بخوانيد تا برايتان اجابت كنم، بي‌گمان كسانى كه از عبادت من استكبار مي‌ورزند، به‌زودی به خوارى و زارى وارد دوزخ شوند».

[10]. ترمذی، سنن، ج5، ص125؛ قطب راوندی، الدعوات، ص18؛ حر عاملى، وسائل‌الشيعه، ج4، ص 1086- 1087.

[11]. مغربی، دعائم‌الاسلام، ج1، ص166؛ طوسی، تهذيب‌الاحکام، ج2، ص104؛ حرعاملی، وسائل‌الشيعه، ج4، ص1020. «به خدا سوگند دعا خودش عبادت و بندگی است دعا عمل برتر است».

موضوع: 
نويسنده: 
کليد واژه: