وریز وجوهات
بسم الله الرحمن الرحیم انا لله و انا الیه راجعون جناب حجت‌الاسلام آقای حاج شیخ علیرضا حدائق دامت تاییداته رحلت والد معظم آیت‌الله آقای حاج شیخ محمد رضا حدائق رضوان الله تعالی علیه را به جنابعالی و بیت مکرم آن فقید سعید و علما و فضلای حوزه...
جمعه: 29/تير/1397 (الجمعة: 7/ذو القعدة/1439)

8 ـ ولايت شخص بر نفس و آنچه مسخّر بشر است

مخفى نماند كه مسئله ولايت شخص بر نفس خويش، و آنچه كه خدا مسخّر انسان قرار داده است، غير از تفويض است كه در مسئله جبر و تفويض از آن بحث مى‌شود و اين ولايت با امر بين امرين ـ به معانى متعددى كه از آن شده است ـ منافات ندارد؛ زيرا اگرچه فعل به اختيار عبد واقع مى‌شود، و فاعل بلاواسطه آن عبد است، امّا چنان نيست كه ـ العياذ بالله ـ خدا از كار، معزول و عبد مستقل باشد و دست خدا منقطع و رعايت مطلقه الهى نباشد، بلكه صدور فعل اختيارى از عبد، طبق مشيت مطلق الهى است و درعين‌حالى كه عبد ولايت دارد، قضا و قدر الهى در رفع موانع و حصول شرايط و تأثير مقتضى همه برجا و برقرار است و طبق قواعدى كه خدا مقرّر كرده است، انجام مى‌پذيرد و خارج از آن قواعد و بيرون از سلطنت و قيموميّت و تدبير الهى چيزى واقع نخواهد شد و دايره قدرت و اختيار عبد، محدود به اين سنن و قواعد است و بيرون از آن، عبد را قدرت و اختيارى نيست؛ بنابراين اِعمال اختيار هم، در دايره قضاوقدر الهى، مقدور عبد است. لذا در اِعمال اختيار در اين دايره، محدود و بلكه مضطر و ناچار است، هرچند در اين دايره، مخيّر در فعل و ترك و اختيار چگونگى عمل است، انسان قدرت و اختيار دارد كه از راه گوش بشنود، امّا از شنيدن از راه چشم عاجز است، عليهذا در طريق قراردادن گوش براى استماع،

 

ناچار و مضطر است و در شنيدن يا نشنيدن توسط گوش و گفتن و نگفتن توسط زبان مختار است، مى‌تواند بشنود، مى‌تواند نشنود، مى‌تواند بگويد، مى‌تواند نگويد.[1]

 


[1]. شايد خوانندگان عزيز، اين بخش را در اين رساله، فقط مقدمه‌اى براى موضوع مورد بحث بشمارند و آن را مانند فرع زائد بر اصل، فرض نمايند، امّا باتوجّه‌به ارتباط مطالب مرقوم با موضوع بحث و اينكه بررسى آن، پرسش از اين مطالب را نيز جلو مى‌آورد، و باتوجّه‌به اينكه دانستن اين مطالب و معرفت به اطراف و حدود آنها نيز از جهات متعددى لازم و اهميّت آنها كمتر از بحثى كه ما در نظر داريم نيست و بلكه بعضى از اين مطالب لازم‌‌‌تر و اساسى‌تر است تصديق مى‌فرمايند که در اين بخش مهم به مطالب فرعى نپرداخته‌ايم و همان را كه در بررسى «ولايت تكوينى و ولایت تشريعى» روح و جان بحث است در اين مطالب بررسى كرده‌ايم «ولا حول ولا قوة الاّ بالله العلي العظيم».

موضوع: 
نويسنده: