وریز وجوهات
بسم اللّه الرحمن الرحيم قال اللّه الحکيم في کتابه الکریم: قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى تکريم و تجلیل از اهل البيت عليهم السلام و امامزادگان واجب التعظيم، بنابر حديث شريف ثقلين که مقبول فريقين می...
شنبه: 28 / 05 / 1396 ( )

جلوه‌ها و مراتب زیبایی و جمال قرآن نسبت به مخاطبان

جمال عام قرآن همواره در تجلی و جلوه است و جمال حق و جمالی است كه اجمل از آن نیست. اما علاوه‌براین جمال عام، آیات قرآن و سور آن هركدام جمال و بلكه جمال‌های بخصوصی دارند و اشخاص و افراد و علما و دانشمندان هم هركدام از جمال خاصی برحسب قریحه و ذوق و فن و معرفت و بصیرت خود بهره می‌برند و نور و هدایت می‌گیرند؛ مثلاً از متفكران در عالم ملك و ملكوت و آیات آفاقیه و انفسیه، جمال آیاتی مثل:

﴿إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لآيَاتٍ لِّأُوْلِي الألْبَابِ * الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىَ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي
 
خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَذا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾[1]

و مانند:

﴿سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ﴾[2]

و مانند:

﴿وَفِي الْأَرْضِ آيَاتٌ لِّلْمُوقِنِينَ * وَفِي أَنفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ﴾[3]

و نیز:

﴿إِنَّ اللّهَ فَالِقُ الْحَبِّ وَالنَّوَى يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ
 
وَمُخْرِجُ الْمَيِّتِ مِنَ الْحَيِّ ذَلِكُمُ اللّهُ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ * فَالِقُ الإِصْبَاحِ وَجَعَلَ اللَّيْلَ سَكَنًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ حُسْبَانًا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ﴾[4]

و همچنین:

﴿هُوَ اللَّهُ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ﴾[5]

دلربایی می‌نماید و جمال بی‌مانندی كه این ‌آیات و امثال آن دارند آنها را به‌حسب مراتب درك و معرفت، جذب و به عوالم بالا و بالاتر سیر می‌دهد و همچنین مؤمنان و موقنان از جمال مثل این آیه:

﴿اللّهُ يَعْلَمُ مَا تَحْمِلُ كُلُّ أُنثَى وَمَا تَغِيضُ الأَرْحَامُ وَمَا تَزْدَادُ وَكُلُّ شَيْءٍ عِندَهُ بِمِقْدَارٍ * عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ * سَوَاء مِّنكُم مَّنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَمَن جَهَرَ بِهِ وَمَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ
 
وَسَارِبٌ بِالنَّهَارِ ﴾[6]

و آیات دیگر بر یقین و نور قلب خويش می‌افزایند.

آیاتي مانند:

﴿اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ...﴾؛[7]
﴿إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِيتَاء ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ...﴾؛[8]
﴿وَلَا تَسْتَوِي الْحَسَنَةُ وَلَا السَّيِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ﴾؛[9]
﴿وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا...﴾؛[10]

 

﴿إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ... ﴾؛[11]
﴿وَعَسَى أَن تَكْرَهُواْ شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ ﴾؛[12]
﴿فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ ﴾؛[13]
﴿إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاء أَنزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاء...﴾؛[14]
﴿أَنزَلَ مِنَ السَّمَاء مَاءً فَسَالَتْ... ﴾[15]

و مثل:

 ﴿ وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالأُنثَى... ﴾[16]

 

و مثل:

﴿ وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا... ﴾؛[17]
﴿ وَلاَ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ... ﴾[18]

و صدها آیات دیگر و همة آیاتي كه هریك با جلوه یا جلوه‌های خاصی، قشرها و اصناف مختلف و اندیشمندان جهان را غرق تفكر و تأمل و شوق و انس می‌نمایند و او را به آفاق و عوالم بالا پرواز می‌دهند.

[1]. آل عمران، 190 ـ 191. «مسلماً در آفرينش آسمان‌ها و زمين، و آمد و رفت شب و روز، نشانه‏هاى (روشنى) براى خردمندان است. همان‌ها كه خدا را در حال ايستاده و نشسته، و آن‌گاه كه بر پهلو خوابيده‏اند، ياد مى‏كنند و در اسرار آفرينش آسمان‌ها و زمين مى‏انديشند (و مى‏گويند:) بار الها! اينها را بيهوده نيافريده‏اى! منزهى تو! ما را از عذاب آتش، نگاه دار»!

[2]. فصلت، 53. «به زودى نشانه‏هاى خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان مى‏دهيم تا براى آنان آشكار گردد كه او حق است؛ آيا كافى نيست كه پروردگارت بر همه چيز شاهد و گواه است؟!»

[3]. ذاریات، 20 – 21. «و در زمين آياتى براى جويندگان يقين است، و در وجود خود شما (نيز آياتى است) آيا نمى‏بينيد؟!»

[4]. انعام، 95 ـ 96. «خداوند، شكافنده دانه و هسته است زنده را از مرده خارج مى‏سازد، و مرده را از زنده بيرون مى‏آورد؛ اين است خداى شما! پس چگونه از حقّ منحرف مى‏شويد؟! او شكافنده صبح است و شب را مايه آرامش، و خورشيد و ماه را وسيله حساب قرار داده است اين، اندازه‏گيرى خداوند تواناى داناست!»

[5]. حشر، 22. «او خدايى است كه معبودى جز او نيست، داناى آشكار و نهان است، و او رحمان و رحيم است!»

[6]. رعد، 8 ـ 10. «خدا از جنين‏هايى كه هر (انسان يا حيوان) مادّه‏اى حمل مى‏كند آگاه است و نيز از آنچه رحم‌ها كم مى‏كنند (و پيش از موعد مقرّر مى‏زايند)، و هم از آنچه افزون مى‏كنند (و بعد از موقع مي‌زايند) و هر چيز نزد او مقدار معينى دارد. او از غيب و شهود آگاه، و بزرگ و متعالى است! براى او يكسان است كسانى از شما كه پنهانى سخن بگويند، يا آن را آشكار سازند و كسانى كه شبانگاه مخفيانه حركت مى‏كنند، يا در روشنايى روز».

[7]. نور، 35. «خداوند نور آسمان‌ها و زمین است».

[8]. نحل، 90. «خداوند به عدل و احسان و بخشش به نزديكان فرمان مى‏دهد و از فحشا و منكر و ستم، نهى مى‏كند خداوند به شما اندرز مى‏دهد، شايد متذكّر شويد!»

[9]. فصلت، 34. «هرگز نيكى و بدى يكسان نيست بدى را با نيكى دفع كن، ناگاه (خواهى ديد) همان كس كه ميان تو و او دشمنى است، گويى دوستى گرم و صميمى است!»

[10]. فرقان، 63. «بندگان (خاص خداوند) رحمان، كسانى هستند كه با آرامش و بى‏تكبّر بر زمين راه مى‏روند».

[11]. حجرات، 13. «گرامى‏ترين شما نزد خداوند با تقواترين شماست».

[12]. بقره، 216. «چه بسا چيزى را خوش نداشته باشيد، حال آنكه خيرِ شما در آن است».

[13]. زلزله، 7 ـ 8. «پس هركس هموزن ذرّه‏اى كار خير انجام دهد آن را مى‏بيند! و هركس هموزن ذرّه‏اى كار بد كرده آن را مى‏بيند!»

[14]. یونس، 24. «مثل زندگى دنيا، همانند آبى است كه از آسمان نازل كرده‏ايم».

[15]. رعد، 17. «خداوند از آسمان آبى فرستاد».

[16]. نحل، 58. «درحالى‌كه هرگاه به يكى از آنها بشارت دهند دختر نصيب تو شده».

[17]. روم، 21. «و از نشانه‏هاى او اينكه همسرانى از جنس خودتان براى شما آفريد».

[18]. مائده، 2، 8. «دشمنی با جمعیتی، شما را به گناه و ترک عدالت نکشاند».

نويسنده: