وریز وجوهات
مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی مدظله‌العالی:   در روزی که پیامبران الهی و فرشتگان مقرب خداوند جشن و سرور و شادمانی دارند، شیعیان هم باید یکپارچه مراسم جشن و شادی برگزار نمایند و سنت‌های گذشته خود را احیا کنند. و هیئت‌...
پنج‌شنبه: 21 / 09 / 2017 ( )

فصل چهارم: از هجرت تا وفات

صداي دعوت پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در جزيرةالعرب پيچيد و مردمان متفكّر و انديشمند به آن مايل شدند و روزبه‌روز علي‌رغم كارشكني‌هاي سران بت‌پرستان و ابوجهل‌ها و ابوسفيان‌ها دعوت اسلام در قلوب وارد مي‌شد، و مردمي كه از آن مي‌گريختند به آن مايل مي‌شدند، و روزبه‌روز بر وسعت دايره اسلام افزون مي‌گشت. و بالاخره با آمدن سران يثرب كه به نام مدينة‌الرسول و مدينه معروف شد خدا مقدّمات هجرت پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) را به مدينه فراهم كرد. و آن حضرت در وقتي كه مشركين و دشمنان اسلام، تصميم قطعي گرفته بودند كه با يك هجوم عمومي آن حضرت را بكشند در شبي كه بنا بود اين تصميم عملي شود به امر خدا علي(علیه‌السلام) را در بستر خود خواباند و از مكّه به مدينه هجرت فرمود، و علي(علیه‌السلام) شجاعانه، و فداكارانه در جاي پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) خوابيد و در شأن او اين آيه نازل شد:

(وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغَاء مَرْضَاتِ اللّٰهِ)[1]

در اين دوره، حكومت اسلامي به زمامداري شخص پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) تأسيس شد، ايشان به پادشاهان بزرگ نامه نوشت و آنها را به اسلام دعوت كرد، و بيشتر احكام مربوط به اداره اجتماع و سياست، و امور

 

مالي، و نظام جهاد و دادگستري و امر به معروف و نهي از منكر و قوانين عائله و زناشويي و ازدواج و طلاق و حدود و روزه ماه رمضان و تحريم ربا و شراب و قمار و ازدواج با محارم و دستورات اخلاقي و انساني و غيره درضمن اشتغالات عمده و بزرگي كه پيغمبر داشت نازل گرديد و ابلاغ و اجرا شد و در اين دوره حدود و شخصيت اسلامي جامعه‌ اسلامي مشخص گرديد، برادري و اخوّت اسلامي پي‌ريزي و برقرار شد، عالي‌ترين نظام مالي و اجتماعي و سياسي كه در همه جاي دنيا بي‌سابقه بود به وجود آمد، رژيم‌هاي استبدادي و استضعاف و حكومت فردي و بشرپرستي محكوم شد و جهاد با كفار نه به‌منظور فتح شهرها و كشورگشايي بلكه به‌منظور آزاد كردن ملل از يوغ حكومت‌هاي استعمارگر و اعلان حقوق بشر و مساوات همگاني و تأسيس حكومت جهاني اسلام آغاز شد. پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در تمام غزوات، شركت مي‌فرمود، و رهبري و فرماندهي قوا را شخصاً به عهده مي‌گرفت، و در سريه‌ها كه خود شركت نداشت يك نفر را به فرماندهي معيّن مي‌كرد. غزوه بدر كه با آن قوّت و قدرت ايمان مسلمانان ظاهر گرديد[2] و غزوه احد و احزاب از غزوات مهم و معروف اين دوره است؛ در اين غزوات بسياري از مسلمانان از بوته‌

 

امتحان، پاك و بي‌غلّ‌وغش بيرون آمدند، و نشان دادند كه مي‌توانند با فداكاري، رسالت اسلام را به عالميان برسانند و بزرگ‌ترين سرباز فداكار اين جنگ‌ها كه فتح مسلمين در هر جنگ از بركت فداكاري و جانبازي او بود علي بن ابي‌طالب(علیه‌السلام) بود كه در غزوه بدر يك‌تنه از تمام سپاه اسلام مجاهدات و فداكاري‌هايش بيشتر شد و بيشتر تلفاتي كه به سپاه دشمن رسيد به دست او انجام شد. در جنگ ُاحد نيز علي(علیه‌السلام) بود كه فداكارانه ايستاد و استقامت كرد، تا كساني كه گريخته بودند برگشتند، و در جنگ احزاب بود كه پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود:

«ضَرْبَةُ عَلِيٍّ يَوْمَ الْخَنْدَقِ أَفْضَلُ مِنْ أَعْمَالِ أُمَّتِي إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ».[3]

در اين دوره، مقررّات اسلامي اجرا شد، نماز جمعه و جماعت رسماً و با شركت عموم مسلمانان برقرار مي‌گشت و مسجد قُبا و مدينه ساخته شد، و در اين دوره بود كه مكّه فتح شد و در سراسر شبه جزيره عربستان حكومت حق و عدالت اسلام استقرار يافت، و پيامبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در

 

حجّة‌الوداع مناسك آموزنده‌ حج را به مردم تعليم فرمود، و در آن خطبه تاريخي، امتيازات نژادي و ملي را الغا كرد و در غدير خم به امر خدا علي(علیه‌السلام) را به ولايت و جانشيني خود منصوب و معين فرمود.

حوادث اين ادوار چهارگانه حيات پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) به‌طور مفصّل در تواريخ بزرگ و مبسوط شرح داده شده است كه دقّت در آن، انسان را به حقيقت اسلام آگاه، و در برابر شخصيت رسول اعظم(صلّی الله علیه و آله و سلّم)، خاضع مي‌سازد.

پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در مدت بيست و سه سال دوران رسالت كارهاي بزرگي انجام داد كه هركدام به‌قول گوستاولوبون فرانسوي اگر امكانات فراهم باشد، و شخص رهبر از هر جهت صالح باشد حداقل محتاج به يك قرن فرصت است.

عمر رسالت پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) كوتاه بود امّا عرض آن بسيار عريض بود يعني از جهت چگونگي و فايده و بهره براي انسانيت از بيست و سه مليون عمر مليون‌ها بشر بيشتر ارزش داشت.

آري! معيار ارزش عمر و زندگي بشر طول و درازمدتي آن نيست؛ معيار آن چگونگي گذشت عمر، و فايده‌ آن براي جامعه است كه بسا مي‌شود در يك سال يا يك ماه يا يك روز و يك ساعت براي يك فرد انسان توفيقي حاصل ‌شود كه تمام ارزش زندگي هشتاد و نود ساله‌ آن در ارزش همان يك روز و يك ساعت، خلاصه مي‌شود.

از اين جهت، تعيين ارزش عمر و خدمات پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) به بشريت، با

 

محاسبه عادّي، ممكن نيست و واقعاً بيست و سه سال عمر رسالت آن حضرت از مليون‌ها سال بيشتر ارزش دارد.

حتي براي روزهاي زندگي آن حضرت نمي‌توان قيمت، معيّن كرد.

آن روزي كه عقيده توحيد را اعلان و شرك را باطل شمرد.

آن روزي كه آيين صلح، صفا، برادري و برابري همگاني و حقوق انسان را به عالم عرضه داشت.

آن روزي كه بانوان را از آن وضع بسيار اسفناك و غير انساني نجات داد و حقوق و ارزش‌هاي يك انسان كامل‌عيار به آنها اعطا كرد.

آن روزي كه رسم زنده‌به‌گور كردن دختران و قرباني نمودن آنها را الغا كرد.

آن روزي كه تبعيضات نژادي و قبيله‌اي را لغو نمود و فرمود براي سفيدپوست فضيلتي بر سياه‌پوست نيست.

آن روزي كه درضمن مقرّرات متعدّد، آزادي بردگان و پايان دادن به دوران برده‌فروشي را پيشنهاد كرد و رعايت حقوق انساني آنها را واجب فرمود.

آن روزي كه رباخواري و استثمار فقرا و ضعفا را ممنوع ساخت.

آن روزي كه قمار و شراب را تحريم كرد.

آن روزي كه قانون تعاون عمومي و همكاري‌هاي انساني را در خدمت به بشريت اعلام نمود.

 

آن روزي كه احسان به پدر و مادر و احترام و رعايت حقوق آنها را با مؤكدترين و لطيف‌ترين بيانات واجب گردانيد.

آن روزي كه صله‌ رحم و رعايت حق خويشاوند و همسايه را به مردم ابلاغ كرد.

آن روزي كه تحصيل علم و دانش و فراگرفتن صنايع را وظيفه‌ همگان قرار داد و احترام به معلّم و استاد و دانشمندان را توصيه فرمود.

آن روزي كه به عدل و داد فرمان داد و عالي‌ترين موازين علمي و قضايي و دادگستري و استوارترين نظام حقوقي را به بشر تعليم فرمود، و از خون‌ريزي و آدم‌كُشي و تجاوز به حقوق ديگران و ظلم و ستم اكيداً منع كرد.

خلاصه، براي روزها و ساعات مختلف درخشان زندگي پيغمبر(صلّی الله علیه و آله و سلّم) كه هر يك از جهتي درخشندگي دارد نمي‌توان قيمت معيّن كرد و خدمات او را با خدمات خدمت‌گزاران ديگر نمي‌توان مقايسه كرد. به تصديق برخي فلاسفه، بزرگ‌ترين عمل ممكن براي خدمات بشر تا اين زمان، قرآن و خدمات محمّد(صلّی الله علیه و آله و سلّم) است؛ به‌طور مثال، نمونه كوچكي را عرض مي‌كنم.

حكومت آمريكا زماني كه مي‌خواست مي‌گساري را منع كند چهارده سال شديدترين مبارزات را انجام داد، و بيش از شصت مليون دلار صرف تبليغات نمود و صفحات مطبوعاتي كه در زيان‌هاي شراب

 

انتشار داد به دَه ميليون رسيد، و دویست و پنجاه ميليون دلار براي اجراي قانون منع مسكرات صرف كرد و سه هزار نفر را اعدام و پانصد و سی و دو هزار و سیصد و سی و پنج نفر را زنداني و شانزده ميليون دلار جريمه گرفت، و بيش از چهارصد ميليون دلار اموال را مصادره كرد؛ با تمام اينها شكست خورد و دنبال كار را رها كرد امّا پيغمبر اسلام(صلّی الله علیه و آله و سلّم) با قدرت قانون الهي تحريم شراب، چهارده قرن است كه ميلياردها نفر از افراد بشر را از خسارت و زيان‌هاي شراب مصونيت بخشيده است.

 

[1]. بقره، 207. «بعضى از مردم (با‌ايمان و فداكار، همچون على(علیه‌السلام) در «ليلةالمبيت» به هنگام خفتن در جايگاه پيغمبر|)، جان خود را به‌خاطر خشنودى خدا مى‏فروشند».

1. راجع به فلسفه جهاد و اسرار آن و غزوه بدر مراجع شود به كتاب رمضان در تاريخ، تألیف نگارنده.

[3]. قندوزی، ینابیع‌الموده، ج1، ص412. «ضربه علي در روز خندق برتر از اعمال امت من است تا روز قيامت»!.

توضيح: اين مضمون با عبارات ديگري در کتب بزرگان شيعه و سنّي نقل شده است. مثلاً آمده است: «لَـمُبَارَزَةُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ لِعَمْرِو بْنِ عَبْدِ وُدٍّ يَوْمَ الْخَنْدَقِ أَفْضَلُ مِنْ عَمَلِ أُمَّتِي إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ». حاکم نیشابوری، المستدرک، ج3، ص32؛ خطیب بغدادی، تاريخ بغداد، ج13، ص19؛ حاکم حسکانی، شواهدالتنزيل، ج2، ص14؛ خوارزمي، المناقب، ص107، ابن‌شهرآشوب، مناقب آل ‌ابی‌طالب، ج2 ص 327.

نويسنده: 
کليد واژه: