وریز وجوهات
بسمه تعالی ضمن ارزوی قبولی طاعات و عبادات کلیه‌ی مؤمنین خداجوی به اطلاع می‌رساند که رؤیت حلول ماه شوال در شامگاه پنجشنبه 24 خرداد بر حضرت ایت الله العظمی صافی گلپایگانی مد ظله العالی ثابت گردید و جمعه 25 خرداد 1397 عید سعید فطر و برابر با اول...
سه شنبه: 29/خرد/1397 (الثلاثاء: 5/شوال/1439)

* معنای ایمان

راجع به معناي ايمان، ظاهر اين است که معناي لغوي اصلي آن، معنائي قلبي و باطني است، که همان باور و اعتقاد قلبي و اطمينان نفس و عدم احتمال خلاف و اذعان و تصديق به حقّ‌ّبودن چيزي است.

به اين لحاظ، گاه ايمان به چيزي، موجب زوال خوف و رفع نگراني مي‌شود، و گاه موجب خوف و بيم و نگراني مي‌گردد، چنان‌که در مورد ايمان و ياد خدا مي‌فرمايد:

﴿اَلّذينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ القُلُوبُ﴾؛[1]

 

و گاه به‌عکس، موجب احساس خشيت هم مي‌گردد، چنان‌که مي‌فرمايد:

﴿إِنَّمَا المُؤْمِنُونَ الَّذينَ إِذَا ذُكِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ﴾؛[2]

و یا آیة: ﴿إِنَّمَا يَخْشَي اللّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ﴾؛[3]

و موجب آرامش جان، و امان و زوال خوف و بيم باشد، و در قرآن مجيد در مواردي به همين، ايمان قلبي اطلاق شده مثل:

﴿إنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ﴾؛[4]

و گاه اطلاق شده و از آن، اعتقاد و اقرار به لسان و عمل به اعضا اراده شده و آن در صورتي است که از آن قصد مدح شده باشد، مثل:

﴿وَ الَّذينَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ أُولَئِكَ هُمُ الصِّدِّيقُونَ﴾؛[5]

زيرا بديهي است مؤمنيني که صديق هستند، مؤمناني هستند که اعتقاد قلبي و اقرار به لسان و عمل صالح داشته باشند؛ و گاه بر نفس اقرار به لسان اطلاق شده، مثل:

﴿يَا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا﴾؛[6]

و گاه بر عمل به ارکان و افعال اطلاق شده، مثل:

 

﴿وَ مَا كَانَ اللّهُ لِيُضيعَ إِيمَانَكُمْ﴾؛[7]

بنابر تفسير ايمان به نماز، و در احاديث و روايات نيز همين اطلاقات وجود دارد و برحسب بعضي روايات، هر عضوي بايد ايمان خاصّ خود را داشته باشد: ايمان زبان، ايمان چشم، ايمان گوش و سایر اعضا، همان اعمال صالحي است که از آنها صادر مي‌شود؛ حتّي در بعضي روايات بر برداشتن خار و خاشاک، و چيزهاي آزاردهنده از سر راه مسلمانان، اطلاق ايمان شده است.[8]

بعد از اين، ممکن است گفته شود اقرار به لسان و عمل به اعضا، منفکّ از ايمان نيست، و چنان با هم هستند که اگر هر کدام نباشند، آن ديگری را نيز نمي‌توان موجود دانست.

هرچند اقرار به لسان، و عمل به ارکان، اثر اعتقاد و ايمان قلبي هستند، ولي اگر نباشند، نبود معلول نشانه عدم علّت است؛ و از سوي ديگر اقرار به لسان و عمل به ارکان مطلقاً دليل بر وجود ايمان نيست، چون وجود آنها اعمّ از وجود ايمان قلبي است؛ لذا مي‌فرمايد:

﴿قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا﴾.[9]

 

تسليم ظاهري و اقرار لساني اسلام است، ولي ايمان نيست.

پس از بيان اين مقدّمه مختصر، راجع به حديث شريف عرض مي‌کنيم که مراد از ايمان، ايماني است که در مثل آيه:

﴿وَ الَّذينَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ رُسُلِهِ﴾؛[10]

مراد است؛ يعني شرح ايمان مؤمنين حقيقي و صدّيقين و کساني است که ايمان از دست و زبان و اعضای آنها ظاهر است.

 

[1]. «کسانی که ایمان آورده‌اند و دل‌هایشان با یاد خداوند آرامش می‌یابد. آگاه باشید که‌ فقط با‌ یاد خداوند دل‌ها آرام می‌گیرد». رعد، 28.

[2]. «همانا مؤمنان کسانی هستند که هنگامی که نام خداوند برده شود دل‌هایشان ترسان می‌شود». انفال، 2.

[3]. «از بین بندگان، از خداوند نمی‌ترسند مگر علما و دانشمندان». ‌فاطر، 28.

[4]. «همانا کسانی که ایمان آوردند و عمل صالح انجام دادند». کهف، 107.

[5]. «کسانی که ایمان به خدا و فرستاده‌های او آوردند همانا آنان راستگویان‌اند». حدید، 19.

[6]. «ای کسانی که ایمان آورده‌اید». بقره، 153.

[7]. «خدا نمي‌خواهد کاري کند که ايمان شما تباه شود». بقره، 143.

[8]. کلینی، الکافی، ج2، ص188؛ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج12،ص120؛ ج16، ص349.

[9]. «اعراب (بیابان نشین‌ها) گفتند ما ایمان آوردیم. بگو شما ایمان نیاورده‌اید، بلکه  بگویید اسلام آوردیم». حجرات، 14.

[10]. حدید، 19.

موضوع: 
نويسنده: 
کليد واژه: