وریز وجوهات
بسم الله الرحمن الرحیم اَسْئَلُكَ بِحَقِّ هذَا الْيَومِ الَّذِي جَعَلتَهُ لِلْمُسْلِمِينَ عِيداً(۱)   غرض از «عيد» نه آن است كه از باب جلال جامه ناز بپوشند به الطاف مزيد اي خوش آن عيد، كز آن شاه و گدا خوش باشند كه چنين «عيد سعيد» است...
چهارشنبه: 22/ارد/1400 (الأربعاء: 30/رمضان/1442)

س. چرا روزه واجب است؟

ج. چنانچه مي‎دانيم روزه ‌داراي فوايد، حكمت‎ها، مصالح رواني و اخلاقي، جسمي، اجتماعي، اقتصادي، بهداشتي، درماني و حتّي سياسي است. برخي از حكمت‎هاي اجتماعي روزه عبارتند از:

1. يكي از فوايد اجتماعي روزه اين است كه روزه، اراده اجتماع را قوي و همّت جامعه را بلند و بر هواها و اميال و شهوات، حاكم و مسلّط مي‎سازد. كسي كه توانست مدّت چهارده ساعت كمتر يا بيشتر در شدّت گرما، طعام و غذا را ترك و زحمت و رنج تشنگي را تحمّل كند، و از لذايذ جنسي خودداري نمايد، مي‎تواند براي خاطر مصالح بزرگ اجتماعي و براي حفظ شرف و آبروي خود و جامعه نيز شكيبايي ورزد، و زحمات، دشواري‎ها و ناراحتي‎ها را براي نيل به مقاصد عالي اجتماعي متحمّل گردد.

2. يكي ديگر از فوايد اجتماعي روزه، تذكّر و ياد كردن حال فقرا و طبقه محروم و توجّه به شرافت نفس و علوّ طبع بينوايان صابر و شكيباست. اگر روزه‎دار متمكّن و توانگر فقط در ماه رمضان به صبر و شكيبايي مي‎پردازد و از خوردن غذاهاي لذيذ و اعمال غريزه جنسي خودداري مي‎كند، فقير و محروم صابر و باايمان، علاوه‌بر اجراي برنامه ماه مبارک ‌رمضان در دوره سال، بر محروميّت‎هايي كه دارد صبر مي‎كند و از حدود شرع تجاوز نمي‎نمايد و زبان به شكايت از خدا نمي‎گشايد و به مال كسي چشم طمع ندوخته و به اغنيا و ثروتمندان حسد نمي‌ورزد.

3. از ديگر فوايد روزه آن است كه روزه‎دار، حقيقت آزادي و حرّيت را درك مي‎كند و روزه او را از ، شهوات، عادات و پرستش هواي نفس آزاد مي‎سازد و روح او را ارتقا داده و فكرش را روشن مي‎نمايد و در پيكر اجتماع، روح آزادي مي‎دمد و همه را به خضوع در پيشگاه آفريدگار ـ‎ كه جز او كسي سزاوار پرستش نبوده و هر مخلوقي از قيد رقيّت و عبوديّت او بيرون نيست‎ ـ رهبري مي‎نمايد و از بشرپرستي و كرنش و تعظيم در برابر صاحبان قدرت‎هاي مادّي و ستمگران باز مي‎دارد.

4. روزه، تمرين اخلاص و پاكي نيّت و تنزّه از ريا، و اجتناب از شهرت‌طلبي و مدح و ثناي خلق است. اين عيوب و آفات در امور نيك ديگر بيشتر وارد مي‎شود؛ ولي روزه‎دار براي رياكاري ناچار به حفظ رژيم روزه و امساك از مفطرات نيست؛ زيرا ممكن است در خلوت از مفطرات امساك ننمايد و خود را روزه‎دار معرّفي كند.

پس اگر شخصي در تمام مدّت روز و در خلوت و جلوت، پنهان و آشكار روزه‎دار بود، علامت پاكي نيّت و صدق باطن و اخلاص اوست و فايده آن، تمرين و تربيت نفس بر خلوص نيّت و طهارت مقصد و پرهيز از حبّ شهرت و عوام‌فريبي و حبّ جاه و كسب اعتبار در بين مردم است.

5. يكي ديگر از فوايد اجتماعي روزه حصول ملكه حسن‌خلق و عفو و گذشت و دوري از كينه‎توزي، تندخويي، بدزباني، ستيزه‎جويي، غيبت و دشنام است؛ زيرا ازجمله تعاليمي كه به‌طور مؤكّد به روزه‎دار داده شده، اين است كه مواظب چشم و زبان و گوش خويش باشد و اگر از كسي ناداني و بي‎ادبي ديد يا دشنام و سخن زشتي شنيد به او پاسخ ندهد.

اين برخي از فوايد و حكمت‎هاي اجتماعي روزه بود كه نشان مي‌دهد كه روزه يك كلاس تربيتي، اجتماعي و عملي و تعليم سلوك و معاشرت هرچه بهتر و منزّه‎تر و انساني‎تر است.

نويسنده: 
کليد واژه: