وریز وجوهات
همزمان با سالروز شهادت حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب علیه‌السلام، مراسم عظیم دسته عزاداران علوی با حضور آیت الله سیدان و جمعی از علما و فضلا، مسئولان و عاشقان اهل بیت عصمت و طهارت علیهم‌السلام در جوار حریم رضوی علیه‌السلام و به دعوت آیت الله...
چهارشنبه: 22/ارد/1400 (الأربعاء: 30/رمضان/1442)

[1]

قالَ رَسُولُ الله (ص) لِجَابِرِ بْنِ عَبدِاللهِ: «يا جَابِرُ! هذَا شَهْرُ رَمَضانَ مَنْ صامَ نَهارَهُ وَ قامَ وِرْداً مِنْ لَيْلِهِ وَ عَفَّ بَطنهُ وَ فَرْجَهُ وَ كَفَّ لِسانَهُ خَرَجَ مِن ذُنُوبِهِ كَخُرُوجِهِ مِنَ الشَهْر». فَقالَ جابِر: يا رَسُولَ الله!ما أحْسَنَ هَذا اْلحَدِيثَ!. فَقالَ رَسُولُ اللهِ (ص): «يا جابرُ ! وَ ما أَشَدَّ هَذِهِ الشُرُوطَ»؛[1]

رسول خدا (ص) به جابر بن عبدالله انصاري فرمودند: «اي جابر، اين ماه رمضان است؛ هرکسي روزه بگيرد و مقداري از شب آن را به عبادت مشغول شود و شکم و شهوت و زبانش را نگهدارد، خارج مي‌شود از گناهان همچنان‌که ماه تمام مي‌شود». پس جابر سؤال کرد: اي رسول‌خدا، چه گفتار زيبايي است! «رسول‌خدا (ص) فرمودند: اي جابر، و اين شرائط، بسيار سخت است».

***

1. قالَ رَسُولُ اللهِ‌ (ص):«شَهْرُ رَمَضَانَ شَهُرٌ فَرَضَ‌ اللهُ عَلَيْكُمْ صيامَهُ فَمَنْ صامَهُ إيماناً وَاحْتِساباً خَرَجَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمٍ وَلَدَتْهُ اُمُّهُ»[2]؛

رسول خدا (ص) مي‌فرمود: «ماه رمضان ماهي است كه خداوند روزه آن ‌را‌ واجب‌ كرده‌ بر شما. هركس از روي ايمان و فرمان‌بري روزه بگيرد گناهانش بخشيده مي‌شود مانند روزي که از مادرش متولد شده است».

***

2. قالَ رَسُولُ اللهِ (ص) : «صُومُوا تَصِحّوُا»؛[3]

رسول‌خدا (ص) فرمود: «روزه بگيريد تا سالم باشيد».

***

3. قالَ رَسُولُ (ص): «أَلصَّوْمُ جُنَّةٌ»؛[4]

رسول‌خدا (ص) فرمود: «روزه سپري است در برابر آتش جهنم».

***

4. قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): «هُوَ شَهْرُ دُعیتُمْ فیهِ إلی ضِيافَةِ اللهِ وَجُعِلْتُمْ فيهِ مِن أهْلِ كَراَمةِ اللهِ»؛[5]

رسول‌خدا (ص) فرمود: «ماه مبارک رمضان ماهي است که در آن به ميهماني الهي دعوت شده‌ايد و مورد اکرام خداوند هستيد».

***

5. قالَ الصادِقُ (ع): «مَنْ أَفْطَرَ يَوْماً مِنْ شَهرِ رَمَضانَ خَرَجَ رُوحُ اْلايِمانِ مِنْهُ»؛[6]

امام صادق (ع) فرمود: «كسي كه روزي از ماه رمضان را (بدون عذر) افطار كند، روح ايمان از او بيرون خواهد رفت».

***

6. قالَ أميرُالْمؤُمِنين‌َ (ع): «الصِّيامُ اْبِتِلاءٌ لاِخْلاصِ اْلخَلْقِ»؛[7]

 اميرالمؤمنين (ع) فرمود: «روزه امتحاني است براي خلوص بندگان».

***

7. قالَ اْلباقِرُ (ع): «بُنِيَ اْلاِسْلامُ عَلي خَمْسَةِ أَشْياءَ:عَلَي الَّصْلاةِ، وَ الزَّكاةِ، وَ الحَجِّ، وَ الصَوْمِ، وَ اْلوِلاَيَة»؛[8]

 امام باقر (ع) فرمود: «اسلام بر پنج چيز بنا شده است: نماز، زكات، حج، روزه و ولايت».

***

در حديث است كه «حمزة بن محمّد» به امام حسن عسكري (ع) نوشت: چرا خدا روزه را واجب فرمود؟ پاسخ رسيد:

8.«لِيَجِدَ اْلغَنِيُّ مَضَضَ اْلجُوعِ فَيَحْنُو(فَیَحِنُّ) عَلَي اْلفَقيرِ»؛[9]

«براي اينكه ثروتمند احساس کند شدت گرسنگي را تا بر فقرا رحم کند».

***

9. قالَ‌الصادِقُ (ع)« إنَّما فَرَضَ اللهُ الصِّيامَ لِيَسْتَوِيَ بِهِ اْلغَنِيُّ وَاْلفَقيُر»؛[10]

 امام صادق (ع) فرمود: «خداوند روزه را واجب گردانيد تا به وسيله آن غني و فقير مساوي گردند».

***

10. قال الصادق (ع): «ألصَّوْمُ لي وَ أنَا أَجْزي عَلَيْهِ»؛[11]

 امام صادق (ع) فرمود: «خداوند مي‌فرمايد: روزه براي من است و پاداش آن بر من واجب است».

***

11. قالَ الصادِقُ (ع): «إِذا صُمْتَ فَلْيَصُمْ سَمْعُكَ وَبَصَرُكَ وَشَعْرُكَ وجِلْدُک وَعَدَّدَ أَشياءَ غَيرَ هذا»؛[12]

 امام صادق (ع) فرمود: «وقتي روزه مي‌گيري بايد گوش تو و چشم تو و موي تو و پوست تو روزه بگيرد و چيزهاي ديگری را نيز برشمرد».

***

12. قالَ الصادِقُ (ع): «لا يَكُونَنَّ يَوْمُ صَوْمِكَ كَيَوْمِ فِطْرِكَ»؛[13]

 امام صادق (ع) فرمود: «البتّه روز روزه‌داری تو مثل روزي كه روزه نيستي، نباشد».

***

13. قالَ رَسُولُ الله (ص): «مِا مِنْ عَبْدٍ صائِمٍ (صالِحٍ) يُشْتَمُ فَيَقُولُ: إنِّي صائِمٌ سَلامٌ علَيْكَ لا أشْتِمُكَ كَما تَشْتِمُنِي الّا قالَ الرَّبُّ تَعالي: إِستجارَ عَبدي بِالصَّومِ مِنْ شَرِّ عَبدي قَدْ أجَرْتُهُ النّار»؛[14]

رسول خدا (ص) فرمود: «بنده روزه‌داري نيست كه به او دشنام داده شود و او به دشنام‌دهنده بگويد: من روزه هستم. سلام بر تو! من دشنام نمي‌دهم؛ چنانچه تو دشنام مي‌دهي؛ مگر اين كه پروردگار تعالي مي‌فرمايد: بنده من به وسيله روزه از شرّ بنده (به من) پناه جست. من به تحقيق او را از (شرِّ) آتش پناه دادم».

***

14. قالَ رَسُولُ الله (ص): «الشَّقِيُّ مَنْ حُرِمَ غُفْرانَ اللهِ في هذَا الشَّهْرِ اْلعَظيمِ»؛ [15]

رسول خدا (ص) فرمود: «بدبخت كسي است كه از آمرزش خدا در اين ماه بزرگ محروم بماند (و نتواند خود را عوض كند و گناه و معصيت را كنار بگذارد.)»

***

15. قالَ أميرُاْلمُؤْمِنيَن (ع): «إِنَّما هُوَ عيدٌ لِمَنْ قَبِلَ اللهُ مِنْ صِيامِهِ، وَشَكَرَ قِيامَهُ، وَكُلُّ يَوْمٍ لَا يُعْصَي اللهُ فيهِ فَهُوَ عيُد»؛[16]

 اميرالمومنين (ع) فرمود: «امروز(عيدفطر) عيد است براي كسي كه روزه‌اش مقبول، و سعي و كوشش او مشكور، و گناهش مغفور شده باشد. و هر روزی که در آن خدا معصيت نشود، آن روز عيد است».

***

16. قالَ أَميرُاْلمُؤْمِنينَ (ع): «أَلْيَوْمُ لَنا عيدٌ، وَغداً لنا عيدٌ، وكُلُّ يَوْمٍ لا نَعْصِي ‌اللهُ فِيه فَهُوَ لَنا عِيد»؛ [17]

اميرالمومنين (ع) فرمود: «امروز براي ما عيد است و فردا هم براي ما عيد است و هر روزي را كه در آن معصيت خدا نكنيم آن روز براي ما عيد است».

***

17. قالَ رَسُولُ اللهِ (ص): «إذا کانَ يَومُ عيدِ الفِطْرِ وَقَفَتِ المَلائکَةُ عَلي أَبوابِ الطُّرُق فَناَدوا اغدُوا يا مَعشَرَ المُسلِمينَ إلي رَبِّ کَريمٍ يَمُنُّ بِالخَيرِ ثُمَّ يُثيبُ عَلَيهِ الجَزيلَ لَقَد أُمَرتُمْ بقِيامِ اللّيْل فَقُمتُمْ، وَ اُمِرتُم بِصِيامِ النَّهارِ فَصُمتُم، وَ أَطَعتُم رَبَّکُم فَاَقبضوُا َجوائِزَکُم فَإذا صَلّوُا نادي مُنادٍ:ألا إنَّ رَبَّکُم قَد غَفَرَ لَکُم فَارجِعوُا راشِدينَ إلي رِحالِکُم فَهُوَ يَومُ الجائزَةِ، وَ يُسَمّي ذلِکَ الَيوَمُ في السّماءِ يَومَ الجَائِزَةِ»؛[18]

 رسول خدا (ص) فرمود: «روز عيد فطر، فرشتگان بر در هر راهي مي‌ايستند و ندا مي‌دهند: اي مسلمانان، صبح خود را با آرزوي خير از خداوند بخشنده آغاز کنيد تا ثواب بزرگي از طرف خدا به شما برسد. همانا به شب‌زنده‌داري امر شديد، انجام داديد و نيز به روزه‌داري مأمور شديد فرمان برديد، و پروردگارتان را اطاعت کرديد، پس جوائزتان را دريافت کنيد. هنگامي که نماز عيد خوانده مي‌شود منادي ندا مي‌دهد: آگاه باشيد که پروردگارتان شما را آمرزيد، برگرديد به منازلتان درحالي که هدايت شده هستيد. امروز روز جائزه و در آسمان هم به همين اسم ناميده شده است».

***

خَطَبَ أَمُيرالمؤمنينَ عَليُّ بنُ أبي طالب (ع) لِلنَّاسِ يَومَ الفِطرِ فقال: «یاأيُّها الناسُ!إنَّ يَومَکُمَ هذا يومٌ يُثابُ فيهِ المُحسِنونَ، وَ يَخسَرُ فيهِ المُسيؤوَنَ وهُوَأَشبَهُ يَومٍ بِيَوم قيامَتِکُم فَاذکُرُوا بِخُروجِکُم مِن مَنازِلِکُم إلي مُصَلّاکُم خُروُجَکُم مِنَ الأَجداثِ إِلي رَبَّکُم، وَ اذکُروا بِوُقُوِفُکم في مُصَلاّکُم وُقُوفَکُم بَينَ يَدَي رَبَّکُم وَ اذکُروا بِرُجوُعِکُم إِلي مَنازِلِکُم رُجُوعَکُم إِلي مَنازِلِکُم في الجَنَّة أو النَّارِ وَ اعْلَموُا عِبادَ اللهِ! أنَّ أَدني ما لِلصَّائِمينَ و الصَّائِماتِ أنَ يُنادَيهِمِ مَلَکٌ في آخِرِ يَومٍ مِن شَهرِ رمَضانَ: أبشِرُوا عِبادَ اللهِ فَقَد غَفَرَ لَکُم ما سَلَفَ مِن ذُنوبِکُم فَانظُروُا کَيفَ تَکونوُنَ فيما تَستَأنِفوُنَ»؛[19]

اميرالمؤمنين (ع) در روز عيد فطري خطبه خواند و فرمود: «اي مردم اين روز شما روزي است که در آن نيکوکاران ثواب داده مي‌شوند و بدکاران زيانکار مي‌گردند، و شبيه‌ترين روز است به روز قيامت شما. پس ياد کنيد به بيرون آمدنتان از منزلهايتان به‌سوي نمازگاهتان، بيرون آمدن خودتان را از قبرها به‌سوي پروردگارتان، و ياد کنيد به ايستادنتان در نمازگاهتان، ايستادن‌تان را در برابر پروردگارتان، و ياد کنيد به بازگشت به‌سوي منازلتان بازگشت خود را به‌سوي منازلتان در بهشت يا آتش و بدانيد بندگان خدا! کمتر چيزي که براي مردان و زنان روزه‌دار است اين است که فرشته‌اي در روز آخر ماه رمضان ندا مي‌کند: شادمان باشيد بندگان خدا به‌ تحقيق گناهان گذشته شما آمرزيده شد. پس نگاه کنيد چگونه مي‌باشيد در اعمال و رفتار آينده که چگونه آغاز مي‌نماييد».

 
[1]. کلینی، الکافی، ج4، ص87؛ طوسی، تهذیب‌الاحکام، ج4، ص196؛ طوسی، مصباح‌المتهجد، ص627؛ فیض کاشانی، الوافی، ج11، ص374.
[2]. طوسی، تهذیب‌الاحکام، ج4، ص152؛ فیض کاشانی، الوافی، ج11، ص375؛ حرعاملی، وسائل‌الشیعه، ج10، ص246.
[3]. قطب راوندی، الدعوات، ص76؛ مجلسی، بحارالانوار، ج59، ص267؛ ج93، ص255؛ محدث نوری، مستدرك‌الوسائل، ج 7، ص502.
[4]. برقي، المحاسن، ج‌1، ص‌287 - 289؛ کلینی،  الكافي، ج2، ص 19؛ ج4، ص62؛ صدوق، من لا يحضره ‌الفقیه، ج2، ص‌74 – 75.
[5]. صدوق، الامالی، ص154؛ همو، فضائل الاشهر الثلاثه، ص77؛ مجلسی، بحارالانوار، ج93، ص356.
[6]. صدوق، ثواب‌الاعمال، ص236؛ همو، من لا یحضره الفقيه، ج2، ص118؛ فيض کاشانی، الوافی، ج11، ص278؛ حرعاملی، وسائل‌الشيعه، ج10، ص246.
[7]. نهج‌البلاغه، حکمت252 (ج4، ص55)
[8]. کلینی، الکافی، ج2، ص 18؛ ج4، ص62؛ صدوق، من لا یحضره ‌الفقیه، ج2، ص74؛ فیض‌کاشانی، المحجّة‌البيضاء، ج2، ص122 - 123.
[9]. کلینی، الکافی، ج2، ص181؛ ج4، ص62؛ فیض‌کاشانی، الوافی، ج11، ص33؛ حرعاملی، وسائل‌الشیعه، ج10، ص8.
[10]. صدوق، من لا يحضره ‌الفقیه، ج2، ص73؛ فیض کاشانی، الوافی، ج11، ص34؛ حرعاملی، وسائل‌الشیعه، ج10، ص7.
[11]. کلینی، الکافی، ج4، ص63؛ فیض کاشانی، الوافی، ج11، ص397؛ حرعاملی، وسائل‌الشيعه، ج10، ص397.
[12]. کلینی، الکافی، ج4، ص87؛ صدوق، من لا يحضره ‌الفقیه، ج2، ص108؛ فیض کاشانی، الوافی، ج11، ص221.
[13]. کلینی، الکافی، ج4، ص87؛ صدوق، من لا يحضره الفقیه، ج2، ص108؛ فیض کاشانی، الوافی، ج11، ص221.
[14]. کلينی، الكافي، ج4، ص88.؛ صدوق، من لايحضره الفقيه، ج2، ص109؛ حرعاملی، وسائل‌الشيعه، ج10، ص167 - 168.
[15]. صدوق، الامالی، ص154؛ همو، عیون اخبارالرضا  (ع)، ج2، ص265؛ مجلسی، بحارالانوار، ج93، ص356.
[16]. نهج‌البلاغه، حکمت 428 (ج4، ص100)؛ فتال ‌نیشابوری، روضة‌الواعظین، ص354؛ حرعاملی، وسائل‌الشیعه، ج15، ص308.
[17]. محدث نوری، مستدرك‌الوسائل، ج 6، ص154.
[18]. طبرانی، المعجم‌الکبیر، ج1، ص226؛ هیثمی، مجمع‌الزوائد، ج2، ص201.
[19]. صدوق، الامالی، ص160.

[1]. برگرفته ازکتاب‌ رمضان در تاريخ و عالي‌ترين مکتب تربيت و اخلاق يا ماه‌ مبارک رمضان، تألیف نگارنده.
نويسنده: 
کليد واژه: