رسول الله صلى الله علیه و آله :شَعبانُ شَهری و رَمَضانُ شَهرُ اللّهِ فَمَن صامَ شَهری كُنتُ لَهُ شَفیعا یَومَ القِیامَةِ پیامبر صلى الله علیه و آله :شعبان ، ماه من و رمضان ماه خداوند است . هر كه ماه مرا روزه بدارد ، در روز قیامت شفیع او خواهم... بیشتر
يكشنبه: 10/مهر/1401 (الأحد: 6/ربيع الأول/1444)

در این جمله نیز دقّت كنید

«إِلَهِی رَبَّیْتَنِی فِی نِعَمِكَ وَإِحْسَانِكَ صَغِیراً وَنَوَّهْتَ بِاسْمِی كَبِیراً، فَیَا مَنْ رَبَّانِی فِی الدُّنْیَا بِإِحْسَانِهِ وَتَفَضُّلِهِ وَنِعَمِهِ وَأَشَارَ لِی فِی الْآخِرَةِ إِلَی عَفْوِهِ وَكَرَمِه. مَعْرِفَتِی یَا مَوْلَایَ دَلِیلِی عَلَیْكَ وَحُبِّی لَكَ شَفِیعِی إِلَیْكَ»؛[1]

«معبود من! مرا در نعمت و احسانت پرورش دادی در وقتی ‌كه صغیر بودم و نامم را آن هنگام كه كبیر شدم، بلند كردی. پس ای كسی‌ كه تربیت كرد مرا در دنیا به احسان و فضل و نعمتش و برای من در آخرت به‌سوی عفو و كرمش اشاره كرد. ای آقای من! معرفت من راهنمایم به‌سوی توست و دوستیم شفیع من در نزد توست».

و یا:

«إِذَا رَأَیْتُ مَوْلَایَ ذُنُوبِی فَزِعْتُ، وَإِذَا رَأَیْتُ كَرَمَكَ طَمِعْتُ، فَإِنْ عَفَوْتَ فَخَیْرُ رَاحِمٍ، وَإِنْ عَذَّبْتَ فَغَیْرُ ظَالِمٍ»؛[2]

«وقتی گناهانم را می‎بینم، می‎هراسم، و وقتی كرم تو را می‎نگرم به آن طمع می‎كنم. پس اگر عفو كنی بهترین رحم‌كننده‎ای و اگر عذاب كنی، ستمگر نیستی!».

 

این جملات از دعای «ابی‌حمزه ثمالی» است. تمام جمله‎های این دعا روح‌بخش است و خواننده را به عالم روحانی و ملكوتی سیر می‎دهد. انتخاب جمله‎های این دعا ممكن نیست؛ چون تمام جمله‎هایش منتخب است. این جملات، انسان را به‌سوی خدا می‎برد؛ و او را از گناه به توبه حقیقی روانه می‎كند.

توبه در اسلام برای همه انسان‎ها فراهم است. هر شخص در هركجا كه باشد؛ می‎تواند اگر گذشته تاریك و ندامت‎انگیز دارد، آن را با توبه و استغفار فراموش سازد و اگر چند قطره اشكی هم بریزد و به درگاه خدا اظهار بندگی و عجز نماید، خوشا به حال او.

برنامه توبه و استغفار این است:

﴿وَمَنْ یَعْمَل سُوءً أَوْ یَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ یَسْتَغْفِرِ اللّٰهَ یَجِدِ اللّٰهَ غَفُوراً رَحِیماً﴾؛[3]

«و هركس كار بدی كند، یا بر خویشتن ستم ورزد، سپس از خدا آمرزش بخواهد، خدا را آمرزنده و مهربان خواهد یافت».

و نیز:

﴿كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحمَةَ إِنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءً بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَصْلَحَ فَإِنَّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ﴾؛[4]

 

«پروردگارتان رحمت را بر خود مقرّر كرده كه هركس از شما به ‌نادانی كار بدی كند و آنگاه به توبه و صلاح آید، پس وی آمرزنده مهربان است».

در ماه رمضان برنامه توبه و استغفار، تازه می‎شود و مسلمانان عموماً درهرحال و در هر شرایطی كه هستند باید بر سر این خوان و سفره گسترده آمرزش و مغفرت خدا بنشینند و هر فردی به فراخور حال خود به استقبال آینده بهتر و شرافتمندانه‎تری برود. چرا كه در غیر این ‌صورت:

«فَالشَّقِیُّ مَنْ حَرُمَ غُفْرَانَ اللهِ فِی هَذَا الشَّهْرِ الْعَظِیمِ»؛[5]

«بدبخت كسی است كه از آمرزش خدا در این ماه بزرگ محروم بماند [و نتواند خود را عوض كند و گناه و معصیت را كنار بگذارد]».

از اوّل ماه رمضان تا پایان آن باید زبان مؤمن روزه‎دار، به استغفار باز باشد.

ادعیه شب‎ها، سحرها و روزها و هنگام افطار، همه متضمّن طلب مغفرت است. مخصوصاً شب‎های قدر برای توبه و اصلاح حال و تغییر روش و حركت فكری و اخلاقی، فرصت‎های عزیزی است كه فوت آن فرصت‎ها، نشان بی‎لیاقتی است.

پاینده باد اسلام! كه با چنین تعالیم و برنامه‎های نجات‌بخش به كمك

 

بشریّت آمده و او را به عالی‎ترین اخلاق انسانی رهبری می‎نماید.

نویسنده‎ای به نام «فرانز ستال» در مقاله‎ای كه در یكی از مجلاّت منتشر نموده، بعد از مقایسه‎ای كه بین حركت تسلیح اخلاقی و نظر «دكتر فرانك بكمان» مؤسّس «جمعیّت تسلیح اخلاقی» كرده، نتیجه گرفته است كه اسلام از جهت تسلیح اخلاقی اسبق است. وی می‎نویسد:

توبه در اسلام وسیله‎ای است كه افراد خودشان، خود را تغییر دهند و سلاح اخلاقی بزرگی است؛ زیرا متضمّن پشیمانی و تغییر حال و تحوّل است.

اگر این نویسنده از برنامه‎های ماه رمضان و از ادعیه‎ای كه مؤمنان می‎خوانند و از حالات، گریه‎ها، مناجات‎ها و زاری‎های آنها آگاه بود، می‎دانست كه وسایل تسلیح اخلاقی آن‌چنان‌كه در اختیار مسلمانان است در اختیار هیچ ملّت و جامعه‎ای نیست.

حیف كه از این وسایل چنانچه بایدوشاید استفاده نمی‎شود و افسوس كه از این مكتب تربیت، قدردانی نشده و به حقایق و مقاصد آن آشنا نمی‎شویم.

برادر و خواهر عزیز! قدر این‌همه درهای رحمتی را كه به‌سوی تو گشوده شده است، بدان. توبه و استغفار كن، تغییر حال بده و رفتار خود را با تعالیم اسلام منطبق ساز. حال ‌كه خدا به تو توفیق داده و ماه رمضان را درك كرده‎ای و در مجالس قرائت قرآن، دعا، موعظه و اخلاق و در مساجد و نمازجماعت و مراسم دیگر شركت می‎كنی، استفاده كن. میان بنده‎ای كه به‌سوی خدا كوچ

 

می‎كند، چندان مسافتی نیست. «وَإِنَّ الْقَاصِدَ إِلَیْكَ قَرِیبُ الْمَسَافَةِ».[6]

حقیقتاً توبه كن. تصمیم بگیر كه خود را عوض كنی و تغییر وضع بدهی. تصمیم بگیر كه از گناه و گناهكاران فاصله بگیری.

بی‎شك اگر در صف توبه‎كاران و استغفاركنندگان در نیایی و فقط بر زبان «أَسْتَغْفِرُ اللهَ» جاری كنی، توبه حاصل نمی‎شود.

گناهان خود را به ‌یاد آور و به حافظه‎ات مراجعه كن و بین خود و خدا به معاصی اقرار و اعتراف كن و از همه گناهان توبه نما و یك‌لحظه نیز توبه را تأخیر نینداز كه بسا پس از آن، دیگر توفیق توبه حاصل نخواهد شد.

گریه كن، اشك بریز و فرصت را غنیمت شمرده و با دل سوخته خدا را بخوان و بگو:

«سَیِّدِی أَنَا أَسْأَلُكَ مَا لَا أَسْتَحِقُّ وَأَنْتَ أَهْلُ التَّقْوَی وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ، فَاغْفِرْ لِی وَأَلْبِسْنِی مِنْ نَظَرِكَ ثَوْباً یُغَطِّی عَلَیَّ الذُّنُوبَ وَالتَّبِعَاتِ، وَتَغْفِرُهَا لِی، وَلَا اُطَالَبُ بِهَا، إِنَّكَ ذُو مَنٍّ قَدِیمٍ وَصَفْحٍ عَظِیمٍ وَتَجَاوُزٍ كَرِیمٍ».[7]

 


[1]. ابن‌طاووس، اقبال‌الاعمال، ج1، ص159.

[2]. طوسی، مصباح‌المتهجد، ص584؛ ابن‌طاووس، اقبال‌الاعمال، ج1، ص159.

[3]. نساء، 110.

[4]. انعام، 54.

[5]. صدوق، الامالی، ص154؛ همو، عیون اخبارالرضا×، ج2، ص265؛ ابن‌طاووس، اقبال‌الاعمال، ج1، ص26؛ مجلسی، بحارالانوار، ج96، ص356.

[6]. ابن‌طاووس، اقبال‌الاعمال، ج2، ص213؛ مجلسی، بحارالانوار، ج88، ص71 ـ 72. «و همانا قصدکننده به‌سوی تو راهش نزدیک است».

[7]. طوسی، مصباح‌المتهجد، ص593 ـ 594؛ ابن‌طاووس، اقبال‌الاعمال، ج1، ص170 (دعای ابوحمزه). «آقای من! من از تو آنچه را می‌خواهم که سزاوار آن نیستم و تو اهل‌تقوا و اهل آمرزشی پس بیامرز مرا و جامة عفوت را بر من بپوشان به‌طوری‌که گناهانم و عواقب زشت معصیت‌هایم را بپوشاند و بیامرزی آنها را برایم و از آنها بازخواست نشوم که تو صاحب منّت دیرینه‌ای و صاحب گذشت بزرگ و کرامتی».

موضوع: 
نويسنده: 
کليد واژه: