وریز وجوهات
یکی از وقایع مهمّی که در ماه مبارک رمضان اتّفاق افتاد، غزوه‌ی بدر بود که بنا به نقلی در هفدهم این ماه در سال دوّم هجرت، به وقوع پیوست.(1) يكي از پيروزي‌هاي بسيار چشمگير و با عظمت و اهميّت تاريخ اسلام، پيروزي مسلمانان در زير پرچم توحيد و فرماندهي...
شنبه: 3 / 04 / 1396 ( )

2ـ  آيه تطهير

﴿إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ‏ عَنْكُمُ ‏ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً﴾؛[1]

«همانا خدا چنين مي‎خواهد كه هر رجس و ناپاکي را از شما خانواده نبوّت ببرد و شما را از هر عيب پاك و منزّه گرداند».

برحسب احاديث متواتر و مشهور بين شيعه و سنّي آيه تطهير در مورد اجتماع آن پنج شخصيّت ممتاز عالم آفرينش در زير كساء، و دعا و صلوات پيغمبر‌(ص)  بر آنها كه دفعات متعدّد در منزل پيغمبر‌(ص)  و در خانه فاطمه زهرا(علیهاالسلام) و در حجره ام‎ّسلمه، و بعضي اماكن ديگر اتّفاق افتاد، نازل شد، و آيه شريفه و احاديثي كه در تفسير آن وارد شده دلالت بر عصمت و جلالت شأن حضرت سيّدالشّهدا‌(علیه‌السلام)  دارند.

راجع به اين آيه و احاديث كساء و اسناد و متون آن كتاب‌هاي مفصّل نگاشته شده، و بعضي راويان مثل صبيح[2]به مناسباتي فقط قسمتي از آن را نقل كرده‎اند. ازجمله: مسلم، بغوي، واحدي، اوزاعي، محبّ طبري، ترمذي، ابن‌اثير، ابن‌عبدالبر، احمد، حمويني، زيني دحلان، بيهقي و ديگران از عايشه، امّ‌سلمه، انس، واثله، صبيح، عمر بن ابي‌سلمه، معقل بن يسار، ابي‌الحمراء، عطيه، ابي‌سعيد، و امّ‌سليم[3] روايات متعدّدي در اين واقعه جليله و منقبت عظيمه نقل كرده‎اند.

 

عايشه مي‎گويد: پيغمبر‌(ص)  بامدادي درحالي‌كه يك نوع از بُردهاي يمني (كه از موي سياه بافته مي‎شد) در بر داشت، بيرون آمد، سپس حسن‌(علیه‌السلام)  آمد، پيغمبر او را داخل بُرد نمود، بعد از او حسين‌(علیه‌السلام) ‎ آمد و داخل بُرد شد، آنگاه فاطمه(علیها‌السلام) آمد و پيغمبر‌(ص)  او را داخل بُرد كرد و بالأخره علي‌(علیه‌السلام)  آمد او را داخل بُرد كرده و فرمود:

﴿إِنَّمَا يُرِيدُ اللّٰهُ لِيُذْهِبَ‏ عَنْكُمُ ‏ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً﴾[4]

«اوزاعي» از شدّاد بن عبدالله روايت كرده كه وقتي سر حسين‌(علیه‌السلام)  آورده شد، مردي شامي به آن حضرت و پدرش جسارت كرد، واثلة بن اسقع برخاست و گفت: سوگند به خدا من همواره علي، حسن، حسين و فاطمه را دوست مي‎دارم، بعد از آنكه شنيدم پيغمبر‌(ص)  در حقّ آنها فرمود آنچه را كه فرمود؛ يك روز در خانه امّ‌سلمه در خدمت پيغمبر مشرَّف بودم كه حسن آمد، پيغمبر او را بر ران راستش نشانيد و بوسيد، سپس حسين آمد و او را بر ران چپش نشانيد و بوسيد، سپس فاطمه آمد و او را پيش روي خود نشانيد، آنگاه علي را طلب كرد و گفت:

﴿إِنَّمَا يُرِيدُ اللّٰهُ لِيُذْهِبَ‏ عَنْكُمُ ‏ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً﴾[5]

 

«دولابي» در الذّريّةالطاهره از امّ‌سلمه روايت كرده كه پيغمبر‌(ص)  به فاطمه فرمود: شوهر و پسرانت را نزد من بياور! فاطمه آنها را خدمت رسول خدا حاضر نمود، پيغمبر‌(ص)  كسايي فدكي را بر ايشان پوشاند و دستش را بر ايشان گذارده و فرمود:

«أَللَّهُمَّ إِنَّ هَؤُلَاءِ آلُ مُحَمَّدٍ فَاجْعَلْ صَلَوَاتِكَ وَبَرَكَاتِكَ عَلَی آلِ مُحَمَّدٍ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ»؛

«خدايا اينها خاندان محمّد هستند، پس درود و رحمت و بركات خود را بر آل محمّد قرار بده، به‌درستي‌كه تو پسنديده و بزرگي!».

و امّ‌سلمه گفت: من كساء را بلند كردم كه بر آنها داخل شوم پيغمبر آن را نگه داشت و فرمود:

«إِنَّكِ عَلَی خَيْرٍ»؛[6]

«تو بر خير و سعادت هستي».

و نظير اين روايت را حمويني از واثله روايت كرده است.[7]

واحدي در اسباب‌النّزول،[8] احمد در مناقب و طبراني[9] از ابي‌سعيد خدري نقل كرده‎اند كه آيه: ﴿إِنَّمَا يُرِيدُ اللّٰهُ‏﴾ در حقّ پنج نفر نازل شد: رسول خدا(ص)، علي، فاطمه، حسن و حسين(علیهم‌السلام).[10]

و نيز احمد از ام‌ّسلمه روايت كرده كه پيغمبر‌(ص)  در خانة او بود. فاطمه(علیها‌السلام) با ديگ سنگي كه در آن خزيره بود[11] بر آن حضرت وارد شد، پيغمبر درحالي‌كه

 

روي كسايي نشسته بود فرمود: «شوهر و پسرانت را بخوان»، سپس علي و حسن و حسين(علیهم‌السلام) آمدند و نشستند و باهم از آن طعام خوردند. امّ‌سلمه گفت: من در حجره نماز مي‎خواندم خدا اين آيه را نازل كرد:

﴿إِنَّمَا يُرِيدُ اللّٰهُ لِيُذْهِبَ‏ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً﴾[12]

پس پيغمبر زيادتي كساء را گرفت و آنها را با آن پوشانيد. سپس دستش را بيرون آورد و اشاره به آسمان كرد و گفت:

«اَللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهْلُ بَيْتِي، وَخَاصَّتِي فَأَذْهِبْ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهِيراً»؛

«خدايا اينان اهل‌بيت و نزدیکان منند، پس از ايشان هر ناپاکی و آلودگی را دور گردان، و ايشان را کاملاً پاكيزه كن».

امّ‌سلمه گفت: من سر خود را از خانه داخل نموده و گفتم: من با شمايم يا رسول‌الله؟ فرمود:

«إِنَّكِ إِلَی خَيْرٍ إِنَّكِ إِلَی خَيْرٍ»؛[13]

«تو رو به خير هستي، تو رو به خير هستي».

و نظير اين حديث را واحدي نيز به سند خود از امّ‌سليم روايت كرده است.[14]

اين احاديث كثير، بر عصمت حضرت سيّدالشّهدا‌(علیه‌السلام)  دلالت دارند و اينكه هر عمل و اقدام و نهضتي كه بنمايد مطابق صواب و حقيقت است. سيوطي در اكليل به اين آيه استدلال نموده و گفته است كه همه اجماع اهل‌بيت(علیهم‌السلام) را حجت مي‎دانند؛ زيرا خطا رجس است و رجس و پليدي نيز از ايشان نفي شده است.[15]

 


[1]. احزاب، 33.

[2]. ابن‌اثير جزري، اسدالغابه، ج3، ص11؛ ابن‌حجرعسقلاني، الاصابه، ج3، ص327.

[3]. مسلم نیشابوری، صحيح، ج7، ص130؛ ترمذي، سنن، ج5، ص30 ـ 31،238؛ ابن‌عبدالبر، الاستیعاب، ج3، ص1100؛ بیهقی، المحاسن و المساوي، ج‌1، ص‌325؛ واحدی، اسباب‌النزول، ص239 ـ 240؛ بغوی، مصابيح‌السنه، ج2، ص454؛ ابن‌اثیر جزری، اسدالغابه، ج2، ص12، 20؛ ج5، ص521، 589؛ طبری، ذخائرالعقبي ص21 ـ 24؛ ابن‌حجر عسقلانی، الاصابه، ج4، ص467؛ ج8، ص265.

[4]. مسلم نيشابوري، صحيح، ج7، ص130؛ بغوی، مصابيح‌السنه، ج2، ص454؛ طبري، ذخائرالعقبي، ص24.

[5]. ابن‌اثير جزري، اسدالغابه، ج2، ص20.

[6]. دولابي، الذّريّةالطّاهره، ص150.

[7]. حموینی، فرائدالسّمطين، ج1، ص33 ـ 34.

[8]. واحدي، اسباب‌النّزول، ص239.

.[9] طبراني، المعجم‌الاوسط، ج3، ص380؛ همو، المعجم‌الصغير، ج1، ص135.

[10]. طبري، ذخائرالعقبي، ص21 ـ 24.

[11]. «خزيره» عبارت است از: تكّه‎هاي گوشت که همراه آب زياد در ديگ ريخته، روي آتش بگذارند، وقتي‌كه پخته شد آرد در آن ريخته و فرود آورند. صفی‌پور، منتهي‌الارب، ص314.

.[12] احزاب، 33.

[13]. احمد بن حنبل، مسند، ج6، ص292.

[14]. واحدي، اسباب‌النّزول، ص239.

[15]. سیوطی، الاكليل، ص178. مخفي نماند كه در كتب شيعه اسناد اين حديث در نهايت كثرت و متن بعضي از اين احاديث به‌طور تفصيل روايت شده كه ازجمله آنها «حديث كساء» است.

نويسنده: 
کليد واژه: