وریز وجوهات
بسمه تعالی انا لله و انا الیه راجعون رحلت عالم ربانی سلالة السادات حضرت حجت الاسلام و المسلمین آقای حاج سید محمد حسینی طباطبایی رحمة الله علیه موجب تأثر و تأسف گردید. آن عالم وارسته عمر مبارک خود را به ترویج و نشر معارف نورانی قرآن و عترت و...
چهارشنبه: 9 / 01 / 1396 ( )

احكام قرض

قرض‌دادن از كارهاي مستحبي است كه در آيات قرآن و اخبار راجع به آن زياد سفارش شده است، از پيغمبر اكرم صلي الله عليه و آله روايت شده كه هر كس به برادر مسلمان خود قرض بدهد مال او زياد مي‎شود، و ملائكه بر او رحمت مي‎فرستند و اگر با بدهكار خود مدارا كند، بدون حساب و به سرعت از صراط مي‎گذرد، و كسي كه برادر مسلمانش از او قرض بخواهد و ندهد، بهشت بر او حرام مي‎شود.

مسأله 2281. در قرض لازم نيست صيغه بخوانند، بلكه اگر چيزي را به نيت قرض به كسي بدهد و او هم به همين قصد بگيرد صحيح است، ولي مقدار آن بايد كاملاً معلوم باشد.

مسأله 2282. اگر دين مدت نداشته باشد، هر وقت بدهكار بدهي خود را بدهد، طلبكار بايد قبول نمايد، و اگر مدت داشته باشد، پيش از مدت بنابر احتياط بايد قبول كند.

مسأله 2283. اگر در صيغه قرض براي پرداخت آن مدتي قرار دهند، احتياط واجب آن است كه طلبكار پيش از تمام‌شدن مدت، طلب خود را مطالبه نكند، ولي اگر مدت نداشته باشد طلبكار هر وقت بخواهد، مي‎تواند طلب خود را مطالبه نمايد.

مسأله 2284. اگر طلبكار طلب خود را مطالبه كند، چنان‌چه بدهكار بتواند بدهي خود را بدهد، بايد فوراً آن را بپردازد، و اگر تأخير بيندازد گناهكار است.

مسأله 2285. اگر بدهكار غير از خانه‎اي كه در آن نشسته و اثاثيه منزل و چيزهاي ديگري كه به آن‌ها احتياج دارد چيزي نداشته باشد، طلبكار نمي‎تواند طلب خود را از او مطالبه نمايد، بلكه بايد صبر كند تا بتواند بدهي خود را بدهد.

مسأله 2286. كسي كه بدهكار است و نمي‎تواند بدهي خود را بدهد، چنان‌چه بتواند كاسبي كند، واجب است كه كسب كند و بدهي خود را بدهد.

 

مسأله 2287. كسي كه دسترسي به طلبكار خود ندارد، چنان‌چه اميد نداشته باشد كه او را پيدا كند، بايد با اجازه حاكم شرع طلب او را به فقير بدهد، و اگر طلبكار او سيد نباشد، احتياط واجب آن است كه طلب او را به سيد فقير ندهد.

مسأله 2288. اگر مال ميت بيشتر از خرج واجب كفن و دفن و بدهي او نباشد، بايد مالش را به همين مصرف‎ها برسانند، و به وارث او چيزي نمي‎رسد.

مسأله 2289. اگر كسي مقداري پول طلا يا نقره قرض كند و قيمت آن كم شود، چنان‌چه همان مقدار را كه گرفته پس بدهد كافي است، و اگر قيمت آن زيادتر گردد لازم است همان مقدار را كه گرفته بدهد، ولي در هر دو صورت اگر بدهكار و طلبكار به غير آن راضي شوند، اشكال ندارد.

مسأله 2290. اگر مالي را كه قرض كرده از بين نرفته باشد و صاحب مال آن را مطالبه كند، احتياط مستحب آن است كه بدهكار همان مال را به او بدهد.

مسأله 2291. اگر كسي كه قرض مي‎دهد شرط كند كه زيادتر از مقداري كه مي‎دهد بگيرد، مثلاً يك من گندم بدهد و شرط كند كه يك من و پنج سير بگيرد، يا ده تخم مرغ بدهد كه يازده تا بگيرد، ربا و حرام است، بلكه اگر قرار بگذارد كه بدهكار كاري براي او انجام دهد، يا چيزي را كه قرض كرده با مقداري جنس ديگر پس دهد، مثلاً شرط كند كه يك توماني را كه قرض كرده با يك كبريت پس دهد، ربا و حرام است، و نيز اگر با او شرط كند كه چيزي را كه قرض مي‌گيرد به طور مخصوص پس بدهد، مثلاً مقداري طلاي نساخته به او بدهد و شرط كند كه ساخته پس بگيرد، باز هم ربا و حرام مي‎باشد، ولي اگر بدون اين‌كه شرط كند، خود بدهكار زيادتر از آنچه قرض كرده پس بدهد، اشكال ندارد بلكه مستحب است.

مسأله 2292. ربا دادن مثل ربا گرفتن حرام است، و مالك‌شدن گيرنده قرض ربايي و جواز تصرف او در آن محل تأمل است، ولي چنان‌چه قرض‌دهنده با علم به بطلان قرض و مالك‌نشدن سود راضي به تصرف قرض گيرنده باشد، به طوري كه رضايت او مبني بر اين معامله باطل نباشد، تصرف قرض‌گيرنده در آن مال جايز است.

مسأله 2293. اگر گندم، يا چيزي مانند آن را به طور قرض ربايي بگيرد و با آن زراعت كند، احتياط اين است كه حاصلي كه از آن به دست مي‎آيد با قرض‌دهنده مصالحه نمايند،

 

مگر آن كه بر حسب صورت دوم مسأله قبل، قرض‌دهنده راضي به تصرف قرض‎گيرنده باشد، بي‌آن‌كه رضايت او مبني بر معامله ربايي باشد كه در اين صورت، حاصل، مال قرض گيرنده است.

مسأله 2294. اگر لباسي را به ذمه بخرد و بعداً از پولي كه به قرض ربايي گرفته، يا از پول حلالي كه مخلوط با ربا است به صاحب لباس بدهد، پوشيدن آن لباس و نماز خواندن با آن اشكال ندارد، ولي اگر به فروشنده بگويد كه اين لباس را با اين پول مي‎خرم، پوشيدن آن لباس حرام است، و اگر بداند پوشيدن آن حرام است، نماز هم با آن باطل مي‎باشد.

مسأله 2295. اگر انسان مقداري پول به تاجري بدهد كه در شهر ديگر از طرف او كمتر بگيرد، اشكال ندارد، و اين را صرف برات مي‎گويند.

مسأله 2296. اگر مقداري پول به كسي بدهد كه بعد از چند روز در شهر ديگر زيادتر بگيرد، مثلاً نهصد و نود تومان بدهد كه بعد از ده روز در شهر ديگر هزار تومان بگيرد ربا و حرام است، ولي اگر كسي كه زيادي را مي‎گيرد در مقابل زيادي، جنس بدهد يا عملي انجام دهد، اشكال ندارد.

مسأله 2297. اگر در مقابل طلبي كه از كسي دارد سفته يا براتي داشته باشد و بخواهد طلب خود را پيش از وعده آن به كمتر از آن بفروشد، اشكال ندارد.

 

موضوع: 
نويسنده: 
کليد واژه: