وریز وجوهات
بسم الله الرحمن الرحیم الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ.   حادثه دردناک زلزله در بخش بزرگی از کشور ما و عراق، موجب تأسف و تأثر فراوان گردید. متأسفانه در این مصیبت غمبار تعداد...
چهارشنبه: 1/آذر/1396 (الأربعاء: 3/ربيع الأول/1439)

احكام عاريه

مسأله 2353. عاريه آن است كه انسان مال خود را به ديگري بدهد كه از آن استفاده كند و در عوض، چيزي هم از او نگيرد.

مسأله 2354. لازم نيست در عاريه صيغه بخوانند، و اگر مثلاً لباس را به قصد عاريه به كسي بدهد و او به همين قصد بگيرد، عاريه صحيح است.

مسأله 2355. عاريه‎دادن چيز غصبي و چيزي كه مال انسان است ولي منفعت آن را به ديگري واگذار كرده، مثلاً آن را اجاره داده در صورتي صحيح است كه مالك چيز غصبي يا كسي كه آن چيز را اجاره كرده بگويد: به عاريه‌دادن راضي هستم.

مسأله 2356. چيزي را كه منفعتش مال انسان است، مثلاً آن را اجاره كرده، مي‎تواند عاريه بدهد، ولي اگر در اجاره شرط كرده باشند كه خودش از آن استفاده كند، نمي‎تواند آن را به ديگري عاريه دهد.

مسأله 2357. اگر ديوانه و بچه و سفيه و مفلس مال خود را عاريه بدهند، صحيح نيست، اما اگر وليّ مصلحت بداند مال كسي را كه بر او ولايت دارد عاريه دهد، اشكال ندارد، و هم‌چنين اگر مفلس با اذن غرما «طلبكاران» عاريه دهد.

مسأله 2358. اگر در نگهداري چيزي كه عاريه كرده كوتاهي نكند و در استفاده از آن هم زياده‎روي ننمايد و اتفاقاً آن چيز تلف شود، ضامن نيست، ولي چنان‌‌چه شرط كند كه اگر تلف شود عاريه‌‌كننده ضامن باشد، يا چيزي را كه عاريه كرده طلا و نقره باشد، بايد عوض آن را بدهد.

مسأله 2359. اگر طلا و نقره را عاريه نمايد و شرط كند كه اگر تلف شود ضامن نباشد، صحت آن شرط اشكال دارد، ولي شرط سقوط يا اسقاط ما في‎الذمه مانعي ندارد.

 

مسأله 2360. اگر عاريه‌دهنده بميرد، عاريه‌‌گيرنده بايد چيزي را كه عاريه كرده به ورثه او بدهد.

مسأله 2361. اگر عاريه‎دهنده طوري شود كه شرعاً نتواند در مال خود تصرف كند، مثلاً ديوانه شود، عاريه‌كننده بايد مالي را كه عاريه كرده به وليّ او بدهد.

مسأله 2362. كسي كه چيزي را عاريه داده هر وقت بخواهد مي‎تواند آن را پس بگيرد، و كسي هم كه عاريه كرده هر وقت بخواهد مي‎تواند آن را پس دهد.

مسأله 2363. عاريه‌دادن چيزي كه استفاده حلال ندارد، مثل ظرف طلا و نقره جهت استعمال و آلات لهو و قمار باطل است.

مسأله 2364. عاريه‌دادن گوسفند براي استفاده از شير و پشم آن، و عاريه‌دادن حيوان نر براي آبستن‌كردن حيوان ماده صحيح است.

مسأله 2365. اگر چيزي را كه عاريه كرده به مالك، يا وكيل و يا وليّ او بدهد و بعد، آن چيز تلف بشود، عاريه‌كننده ضامن نيست، ولي اگر بدون اجازه صاحب مال يا وكيل، يا وليّ او به جايي ببرد كه صاحبش معمولاً به آنجا مي‎برده، مثلاً اسب را در اصطبلي كه صاحبش براي آن درست كرده ببندد و بعد تلف شود يا كسي آن را تلف كند، ضامن است.

مسأله 2366. اگر چيز نجس را براي كاري كه شرط آن پاكي است عاريه دهد، مثلاً ظرف نجس را عاريه دهد كه در آن غذا بخورند، بايد نجس‌بودن آن را به كسي كه عاريه مي‎كند بگويد، اما اگر لباس نجس را عاريه دهد، لازم نيست نجس‌بودن آن را بگويد، هر چند بداند عاريه‌گيرنده با آن نماز مي‎خواند.

مسأله 2367. چيزي را كه عاريه كرده، بدون اجازه صاحب آن نمي‎تواند به ديگري اجاره يا عاريه دهد.

مسأله 2368. اگر چيزي را كه عاريه كرده با اجازه صاحب آن به ديگري عاريه دهد، چنان‌چه كسي كه اول آن چيز را عاريه كرده بميرد يا ديوانه شود، عاريه دومي باطل نمي‎شود.

مسأله 2369. اگر بداند مالي را كه عاريه كرده غصبي است، بايد آن را به صاحبش برساند، و نمي‎تواند به عاريه‌دهنده بدهد.

 

مسأله 2370. اگر مالي را كه مي‎داند غصبي است عاريه كند و از آن استفاده‎اي ببرد و در دست او از بين برود، مالك مي‎تواند عوض مال و عوض استفاده‎اي را كه عاريه‌كننده برده، از او يا از كسي كه مال را غصب كرده مطالبه كند، و اگر از عاريه‌كننده بگيرد، او نمي‎تواند چيزي را كه به مالك مي‎دهد از عاريه‌دهنده مطالبه نمايد.

مسأله 2371. اگر نداند مالي را كه عاريه كرده غصبي است و در دست او از بين برود، چنان‌چه صاحب مال عوض آن را از او بگيرد، او هم مي‎تواند آنچه را به صاحب مال داده از عاريه‌دهنده مطالبه نمايد، ولي اگر چيزي را كه عاريه كرده طلا و نقره باشد يا عاريه‌دهنده با او شرط كرده باشد كه اگر آن چيز از بين برود عوضش را بدهد، نمي‎تواند چيزي را كه به صاحب مال مي‎دهد، از عاريه‌دهنده مطالبه نمايد.

 

موضوع: 
نويسنده: 
کليد واژه: